Et aeventuur van Jan de Bosfluiter, Sjoukje Oosterloo

Wat d’r mit Jan de Bosfluiter gebeurde… (verhael)

Veurig jaor schreef de Stellingwarver Schrieversronte een verhaelewedstried uut. Et begin van et verhael was d’r, mar veur et vervolg en de ofloop d’r van kon iederiene zorgen die d’r aorighied an hadde. De drie mooiste inzendings kwammen van Hendrik Betten (Else), Jan Schonewille (Noordwoolde) en Sjoukje Oosterloo (Drachten). Op dit plak lezen jim et verhael van schriefster Sjoukje Oosterloo. Ok dit verhael ston eerder op ‘e bladziede Stellingwarver Zaeken van de streekkraanten Nieuwe Ooststellingwerver’ en ‘Stellingwerf’. Et verhael van Hendrik Betten zal mit een peer weken publiceerd wodden.

Et aeventuur van Jan de Bosfluiter

Iederiene in et dörp kent Jan Bos. Of misschien hiet hi’j ok wel Jan van de Bos. Hi’j wodt zolange as iederiene him heugen kan – en Jan telt d’r al aorig wat jaorties henne – Jan de Bosfluiter nuumd. Dat komt wis en zeker omreden Jan altied fluit as hi’j onderwegens is. Jan woont alliend, en wat aachterof bi’j de bos. Veul anloop het Jan niet, hi’j het daor ok gien verlet van. Hi’j het an wat kiepen, een peer katten en een hond genoeg. Mar zowat alle daegen ziej’ Jan wel even in et dörp, en dan maekt hi’j graeg een praotien mit de meensken die hi’j tegenkomt.

  Nao een peer daegen vaalt et op. Et is aanders as aanders, et is stille op ’e diek. De meensken zeggen tegen mekaander dat ze Jan al een schoffien niet zien of heurd hebben. Dat is toch wel wat nuver. Een dag laeter besluten ze om mar es poolshoogte te nemen, iederiene kan ommes zomar wat kriegen.

  Een peer manluden uut et dörp lopen deur de bos op et husien van Jan an. Om huus henne is niks biezunders te zien, et is d’r zo rustig as wat. De buterdeure zit op slot en ok al kloppen ze an, et blift stille. Bruno de hond slat niet an, d’r scharrelt gien kiepe om huus henne, en de katten zien ze ok niet.

  Dan kieken de manluden deur et raem van de kaemer. Ze zien niks biezunders, al staon d’r wel wat kaastedeuren los. En et liekt as staot d’r op ’e taofel een brief tegen een koppien an.

De manluden besluten om mar es bi’j de aachterdeure te kieken. Die zit ok vaaste, mar iene van de mannen taast es in de geute en vint daor de sleutel van de deure. Dan gaon ze et huus in…

Geert de dörpssmid grist et kevot dat tegen et koppien an staot van de taofel en ratst et eupen. Veraldereerd bromt hi’j: ‘D’r zit niks in!’ Mar as Geert et kevot ommedri’jt, zicht hi’j daor mit grote letters staon: € 50,-. ‘Daor wo’n we niks wiezer van,’ foetert hi’j. De manluden kieken mekeer an; wat het dit te beduden, vraogen ze heur of. Ze zuken et hiele huus deur, mar van Jan is d’r gien inkeld spoor. Nargens kun ze wat uut opmaeken, mar dat et niet in de haoke is, dat weten ze wel. Ze dri’jen de deure weer op slot en reppen naor et pelisieburo, waor ze Jan opgeven as vermist.

   De daegen verstrieken en van Jan de Bosfluiter wodt tael noch teken verneumen. Elke dag nemen een peer mannen poolshoogte bi’j Jan zien huus. Iederiene pakt mit de verdwiening van de bekende dörpsfeguur omme. Bezorgde memmen roepen heur kiender veur twielochten in huus. Gieniene waogt him meer zonder noodzaeke bi’j duuster op pad.

   Tot… op een keer, as een peer manluden weer op Jan zien husien anlopen, ze een klaegelik gejank heuren. Tot heur grote veralderaosie zien ze Bruno op ’e stoepe veur de deure liggen. Et dier is slim vermaegerd en dot eers niks as janken en zuken. Hi’j zocht zien baos netuurlik, et aarme dier. De manluden geven him wat waeter en honnebrokken. Mar as ze Bruno mitnemen willen verzet hi’j gien pote. Ten aende raod laoten ze him mar aachter. Bruno, die trouw is an zien baos, zal now wel over Jan zien bedoeninkien waeken. Zwiegende, en mit een heufd vol vraogen, gaon de manluden weer op huus an.

   Dan goonst d’r op een dag inienen een gerocht deur et dörp. ‘Hej’m et al heurd, Jan de Bosfluiter is weer thuus.’ Pattie luden staon bi’jenneer veur de dörpssmederi’je te risseneren. Geert slat op zien ambeeld en ropt: ‘Gieniene gaot naor Jan, ik gao d’r eerst zels henne om te kieken wat d’r an de haand is.’

   Zo gebeurt et dat Geert bi’j Jan de Bosfluiter anklopt. Hi’j schrikt slim as Jan de deure losdot. Hi’j zicht d’r poermin uut en is zo maeger as braandhoolt. Even laeter dot Jan zien verhael. 

‘Op een morgen kwam hier een bussien mit drie manluden et hiem oprieden. Ze praotten in een vremde tael, mar ik kreeg deur dat ze om wark vreugen en daor wat mit verdienen wollen. Ik brocht heur an ’t verstaand dat ze mien gruuntetunegien wel ommespitten konnen. Om heur dudelik te maeken wa’k d’r veur over hadde, schreef ik op een kevot: € 50,-. Dat was goed en ik gong weer in huus. Mar wiels d’r twieje an et spitten weren, zag ik de dadde kerel mit een jutezak naor mien kiepehokke sloepen. Dat spul het luzen, docht ik. Ik dri’jde gauw de aachterdeure op slot en gong naor et kiepehokke. Onderwiels hadde die vent mien kiepen al in de zak daon en smeet ze in et bussien. Doe ik weten wol wat dat te beduden hadde, grepen de ere beide manluden me bi’j de huud en drokten me hadhaandig et bussien in. Wiels ze mi’j een blienddoek veurkneupten, bunnen ze mien hanen vaaste mit een stok touw en onthaelden me de pottemenee. Bruno kwam blaffende en grommende op et kebaol of en sprong naost mi’j in et bussien. De kerels kreupen rap veur in de kabine en jakkerden hadde  mit oons vot. Waor zal dit op uutdri’jen, vreug ik me aangstig of. Ie lezen ja zo vaeke van overvallen en zo. Uren reden we deur en ik zat me een oongelok vanwegens mien hanen die vaastebunnen zatten. Bruno dee eers niks as blaffen en grommen. De manluden hadden wel deur dat ze deur Bruno zien geblaf wel es tegen de laampe lopen konnen. Dat et bussien stopte en ze warkten Bruno, die aorig tegenakselde, naor buten. De deure wodde weer dichtesleugen en wieder gong et weer.

   Eindelik, et was al duuster, stopte de auto en de manluden trokken mi’j naor buten. Ze leupen ze een hiel aende mit mi’j. Ik was hoonsmuuj en bliede doe we staon bleven. Gieniene zee wat. Een deure gong piepende eupen en ik wodde argens naor binnen drokt. Votdaolik klapte de deure weer dichte en heurde ik dat d’r een grundel op scheuven wodde. Et wodde stille en even laeter heurde ik in de veerte et bussien votrieden. In et duuster taastte ik mit mien voete over de grond en vuulde dat d’r wat stro lag. Daor he’k me doe in daelegeven. Van muuiighied en mit een holle maege bin ’k in slaop valen. Doe ik wakker wodde bin ’k uren doende west om et touw dat om mien hanen zat deur te schoeren tegen de scharpe stienen raand van et deurkezien. Op et laest lokte et en trok ik de doek van mien ogen. Ik zat opsleuten in een stienen hokke zonder raemen. Ik was bekof, mar toch he’k uut allemacht perbeerd om de deure in te trappen, mar dat lokte me niet. Een stokmennig daegen he’k daor legen wiels ik vergong van de honger en de dust. Bovendat vuulde ik mien krachten ofnemen en wodde ik slim zwiemelig.

   Doe bin ’k zeker van de wereld raekt, omreden ik wakker wodde in een vremd bedde in een kaemertien mit bloemegiesbehang. De boerinne vertelde me da’k in Duutlaand was. Heur man hadde me vunnen en mi’j mitneumen naor huus. De dokter kwam d’r an te passe en hi’j zee da’k eerst anstarken mos eer ik weer naor huus mocht.

‘Wat bin ’k bliede da’k weer thuus bin en dat mien trouwe Bruno et overleefd het,’ zocht Jan.

Inienen slat hi’j mit zien voeste op ’e taofel en zegt: ‘Mar mit vremd volk wi’k nooit gien gedoente meer hebben!’  

Et aeventuur van Jan de Bosfluiter, Jan Schonewille

Wat d’r mit Jan de Bosfluiter gebeurde… (verhael)

Veurig jaor schreef de Stellingwarver Schrieversronte een verhaelewedstried uut. Et begin van et verhael was d’r, mar veur et vervolg en de ofloop d’r van kon iederiene zorgen die d’r aorighied an hadde. De drie mooiste inzendings kwammen van Hendrik Betten (Else), Sjoukje Oosterloo (Drachten) en Jan Schonewille (Noordwoolde). Jan Schonewille is o.e. bekend van zien boeken ‘Maaike’ en ‘Alderhaande’; zien verhael kun jim now aldereerst. De ere twie verhaelen wo’n laeter publiceerd. Et verhael ston eerder op ‘e bladziede Stellingwarver Zaeken van de streekkraanten ‘Nieuwe Ooststellingwerver’ en ‘Stellingwerf’.

Et aeventuur van Jan de Bosfluiter

Iederiene in et dörp kent Jan Bos. Of misschien hiet hi’j ok wel Jan van de Bos. Aenlik wet gieniene hoe Jan zien aachternaeme percies is. Hi’j wodt zolange as iederiene him heugen kan – en Jan telt d’r al aorig wat jaorties henne – Jan de Bosfluiter nuumd. Dat komt wis en zeker omreden Jan altied fluit as hi’j onderwegens is. Of hi’j thuus ok altied fluit weten de meensken niet. Want Jan woont alliend, en wat aachterof bi’j de bos. Veul anloop het Jan niet, hi’j het daor ok gien verlet van. Hi’j het an wat kiepen, een peer katten en een hond genoeg. Mar zowat alle daegen ziej’ Jan wel even in et dörp, en dan maekt hi’j graeg een praotien mit de meensken die hi’j tegenkomt.

  Nao een peer daegen vaalt et op. Et is aanders as aanders, et is stille op ’e diek. De meensken zeggen tegen mekaander dat ze Jan al een schoffien niet zien of heurd hebben. Dat is toch wel wat nuver. Een dag laeter besluten ze om mar es poolshoogte te nemen, iederiene kan ommes zomar wat kriegen.

  Een peer manluden uut et dörp lopen deur de bos op et husien van Jan an. Om huus henne is niks biezunders te zien, et is d’r zo rustig as wat. De buterdeure zit op slot en ok al kloppen ze an, et blift stille. Bruno de hond slat niet an, d’r scharrelt gien kiepe om huus henne, en Jan zien beide katten zien ze ok niet.

  Dan kieken de manluden deur et raem van de kaemer. Ze zien niks biezunders, al staon d’r wel wat kaastedeuren los. En et liekt as staot d’r op ’e taofel een brief tegen een koppien an.

De manluden besluten om mar es bi’j de aachterdeure te kieken. Die zit ok vaaste, mar iene van de mannen taast es in de geute en vint daor de sleutel van de deure. Dan gaon ze et huus in…

De manluden uut et dorp kommen de kaemer in en pakken et briefien dat tegen et koppien staot. Ze verbaozen heur d’r over wat d’r op schreven staot. ’BoDa’ staot d’r op… En in kleine letterties: ’Boeren Date’.

   Wat gieniene wus in et dorp was dat Jan aenlik diepe van binnen him hiel alliend vuulde. Hi’j maekte altied wel een praotien bi’j de meensken in et dörp. En pattie hadden niet in de gaten dat Jan, wanneer hi’j weer naor zien husien gong, et hielendal niet plezierig vun dat hi’j dan gien anspraoke meer hadde.

   Dat was de reden dat Jan reageerd hadde op een adverteensie op ’e webstee van BoDa. Et was een bericht van een vrouw die Jan bekend veurkwam. En dat was ok logisch, want zi’j was al es op ’e tillevisie west mit ’Boer zoekt vrouw’. Jan hadde heur een brievien schreven en zi’j hadde daor mitien op reageerd. Kot daorop was ze Jan opzuken gaon op zien stee in de Stellingwarven. En wat onveurstelber leek veur Jan was gebeurd: ze weren zomar hatstikke verliefd wodden op mekere!

   Maaike, want zo was heur naeme, mos weeromme naor de Aachterhoek waor as ze woonde. Mar de twie weren smoorverliefd en konnen mekere niet alliend laoten. Uren zatten ze an de tillefoon. En now was et zoveer kommen dat Jan mit zien hiele hebben en holen naor heur toe gaon was. Bruno de hond, de katten en de kiepen, alles was mitgaon naor et beloofde laand…!

   Ienkeer in de Aachterhoek belaand zol d’r van alles gebeuren gaon. Maaike hadde op Internet lezen dat d’r in Frankriek een kesteel te koop was veur iene euro. Et was dan wel een ruïne die aj’ zels opknappen mossen, mar ja, ie hadden dan wel een kesteel! D’r was allienig ien veurweerde an verbunnen: et mos dienen veur een goed doel. Et mos een maotschoppelik verantwoorde bestemming kriegen.

   Now, deur wussen Jan en Maaike wel raod mit. Ze bedochten dat et een centrum wodden kon veur vri’jgezelle boeren en boerinnen. De eigeneresse van et kesteel, een vri’jgezelle freule, vun dat een hiel goed plan. Et lag heur nao an et hatte. En zo konnen Jan en Maaike beginnen mit et uutvoeren van heur idee.

   Stokkien bi’j betien gongen ze et kesteel opknappen, en al hiel gauw wodde dat bekend in Nederlaand. Ja, et kwam alderdeegst veur de tillevisie! En al even gauw kwammen de eerste boeren en boerinnen naor Frankriek toe om daor een kotte tied deur te brengen. Zo wodden Jan en Maaike zels huweliksmakelers! Van alles maekten ze daor mit in dat vere Frankriek… Ie zollen d’r wel een boek over schrieven kunnen!!

   Netuurlik weren Jan en Maaike een poze leden ok weer es naor de Stellingwarven op bezuuk west. Et was daor een daelders mooi plakkien en ze gongen de stee van Jan veurlopig anholen as een vekaansiewoning. Now en dan kwammen ze naor Nederlaand om daor zels wat tot rust te kommen.

   De bewoners van et dorp weren bliede dat ze wussen waor as Jan bleven was en ze weren nog blieder dat hi’j ok nog een vrouw vunnen hadde. Ze wussen ondertussen ok allemaole dat Jan en zien Maaike mit wat hiel moois doende weren daor in dat vere Frankriek. Bi’jkotten was d’r weer een bi’jienkomst van Plaetselik Belang. En naor disse biezundere bi’jienkomst zollen Jan en Maaike ok kommen en zollen ze an de haand van foto’s wat zien laoten van heur kesteel in Frankriek.

   Op die woensdagaovend  zat de zael hielendal vol. D’r kon gieniene meer bi’j in et dörpskefé. Vol trots vertelden Jan en Maaike over heur erverings in Frankriek. De dörpsgenoten weren meraokels enthousiast. Doe Jan en Maaike klaor weren mit heur verhael klonk d’r een lange tied anholend applaus. De veurzitter van Plaetselik Belang bedaankte Jan en Maaike hiel hattelik veur heur bi’jdrege. En as verrassing hadde hi’j ok nog een kleinighied mitneumen. Vol spanning pakten Jan en Maaike et kedogien uut. En wat zat d’r in et pepier? Een prachtig mooie foto van de stee van Jan in de bos. En midden op et dak van et huus was een kladdegien plakt. En weten jow wat daor op ston?

   Och… dat weten jow wel!

Maarten van der Weijden

Maarten van der Weijden

(Een vekaansieverhael van Kjest Herder)

Wi’j staon op een camping bi’j Savigny-lès-Beaune as Maarten van der Weijden doende is mit zien elfstedetocht. In mien herinnering veural de barre tocht van 1963. Zwatwit foto’s van zwaor inpakte manluden mit ies in de snor en wenkbrauwen. Bevreuren ogen, vingers en ti’jen. Neudzaekelike amputaosies weren gien uutzundering.

   Twiede Pinksterdag ok op ’e fiets. Een rere mingeling van soorten fietsers. As bin zi’j onderwegens naor de supermark; mit briede fietstassen veur broties en koffie. Mar ok uutslovers zonder spatbodden in replika’s van tenues bekend uut de Tour de France. Mar et pestuur verradt een teveul an sneks en bier gedurende de oflopen twintig jaor. Filefietsen!

   Krek nog lezen van filevorming op de Mount Everest! Een lange riegel meensken trappelend waachtende op et ultieme mement; op et hoogste puntien van de eerde staon. En die dat berikt, lat him daor roem petretteren veur et naogeslaacht. Inspannings wegen hier zwaorder vanwegens de iele locht. Mar ok et te lange in de deurdringende koolde staon. Verslopping van de bienspieren is et gevolg. Aekelige bi’jwarking is een vergrote kaans op omkukelen. En dat gebeurt nog al es. Mit gevolgen die groter binnen dan as et gebeurt in de ‘Kaele Dunen’. Gekte van de boverste plaanke, netuurlik!

   Is dat van Maarten van de Weijden ok gekte? vraog ik mi’jzels of. Ik vien al gauw van niet. Omdat Maarten een missie het. Geld verzaemelen veur wetenschoppelik onderzuuk. Om zo de overlevingskaansen bi’j kanker te vergroten. Zoas hi’j zels deurmaeken moeten het. Dat je invulend vermogen naor aandere pesjenten daordeur vergroot wodt, kan ik mi’j indaeken.

   Een vrommes uut Moddergat vun et mar reer dat meensken pas geld overmaeken as d’r iene zo gek is om veur zien ‘lol’ zomar roem 200 km te zwemmen, zee zi’j bi’j Omrop Frylân. ‘Hy sil it ek dwaan foar himsels,’ mient zi’j. Zels daenk ik dat hi’j dat toch zicht as bi’jperdukt van et doel dat hi’j naojacht. Veur himzels is d’r vanzels veul lof en wardering; klopt! Alle meensken die him toejuichen, of alderdeegst een stokkien mit him mitzwemmen. Die willen soms ok gewoon even ‘in beeld’ kommen. Now, ok goed. As et daor bi’j blift, is d’r gien man overboord. Mar wat as? Dan dommel ik in de campingstoel in slaop.

Wat as zi’j d’r een prestaosietocht van maeken willen veur een brieder pebliek in et kader van ‘jow eigen greenzen verleggen’? Stel je dat es veur!

In et FEC staon de uutslovers te trappelen van ongeduld. Nao et heuren van et startpistool, dukelen die as wilden over mekeer henne naor ‘de Zwette’. Rap de kleren uut en de zwembroek anstrupen; in de haost vaeke achtersteveuren. Mit een bommegien et waeter in en niet zien dat d’r meer op etzelde mement dat plak uutkeuzen hebben. Et waeter kleurt al rap rood vanwegens alle bloedneuzen. Mar ok luden mit een aarm uut de koeme of een ti’je die haoks an de voete staot.

   Vertraoging vanwegens an en of riedende ambulances. Een traumahelikopter is al onderwegens naor et UMCG; et MCL is al volboekt. Verzuken an ‘Tjongerschans’ en ’Nij Smellinghe’ bin intied uutgaon. Et ‘Antonius’ wil eerst gien opnaemes om de te verwaachten perblemen bi’j Sneek.

Daor zal nog mar op zoe’n 5000 van de 25.000 zwemmers (mit 1500 Chinezen en 1100 Jepanners) ankommen. Et ‘Antonius’ kan et daoromme wel rooien, daenken zi’j daor.

   D’r wodt fluusterd dat een ‘keuninklik lid’ mit zwemt. Et zol gaon om degene die in Amsterdam zoveul gewone meensken et vel over de oren struupt. Deur woekerhuren veur tochtige huzen te vraogen. Om daor zien dure hobby, rezen mit dure Dinky Toys op Zaandvoort, mit te financieren. Zien pianospeulende heit gaot bi’j Sloten een sonate van Mozart speulen.

   Veur Sloten wodt een donkerblauw anleupen man uut et water haeld. Een visker op liesleerzens hadde zien dat d’r een ringslange om zien nekke zat. Een veul te dik vrommes voert een ente een broodkoste. Een dan krek langs zwemmende man zoegt de koste deur de neusgatten naor binnen. Hoestende en proestende verdwient hi’j onder waeter. Een ooldere man wet de man an de kaant te brengen waor hi’j mit man en macht uut et waeter hezen wodt. ‘Stabiele ziedligging!’ raost een vrommes mit een glas rooie wien in de iene en een filtersigeret in de aandere haand.

   Dan ropt iene dat d’r een poede in et waeter drift. Et bliekt de ooldere man te wezen; hulpe is te laete. Et is de eerste dooie van de dag. Neffens de orgenisaosie is rekening holen mit een bepaold percentage. De oolde man wodt ofvoerd naodat hi’j zegend is deur de plaetselike zielehuder. Dat geft laeter nog weer tumult, omdat de man moslim bliekt te wezen.

   Op et Slotermeer raeken zwemmers et spoor biester. Negen Chinezen raeken verstrikt in et riet en kun nog krek redded wodden. Alle lof veur de twieling Klinkhaemer mit de Kameleon.

   Bi’j Staveren lopt et ok niet naor weens. Een ploegien uit Limburg zwemt verkeerd. As de laeste winner al over de finish is, wet men niet waor as de manluden binnen. Bin zi’j verdronken? Belangriek veur de statistieken!  Zitten zi’j al weer in die oolde VW-bus naor Limburg mit Rowwen Hèze op ’e spiekers? Nee, twie daegen laeter kommen zi’j an in Volendam.  

   Bi’j Workum bliekt dat een vrommesien heur bikinibroekien bi’j et pissen kwietraekt is. Iene hadde et broekien in de mast van een skûtsje hesen. ‘Hael die d’r zels mar even uut!’ wodt reupen. Dat wol zi’j prompt doen gaon. Mar de plaetselike bromsnor stak daor persoonlik ‘zien’ stokkien veur. Dan wodt heur et kleine broekien toegooid. Et belaant in et smoelwark van bromsnor. In de konsternaosie wet et vrommesien te ontkommen en zwemt naekend veerder. Et boverstokkien smit zi’j de veldwaachter toe mit de toevoeging: souvenir veur jow vrommes.

   Bi’j Bolsward ontstaot opstopping. Omdat de man van et stempelburo zien vingers tussen de deure kregen het. Mit twie kepotte vingers is hi’j naor et ‘Antonius’. En hi’j het de stempel en et stempelkussen nog in de buse. Hi’j docht dat hi’j d’r zo weer was, mar deur drokte is de waachttied drie uren. Zien vrommes wil de stempel en et stempelkussen naor Bolsward brengen. Mar heur man protesteert. Hi’j raost: ‘Dan waachten zi’j mar een peer uurties!’

   De emosies onder de zwemmers lopen hoog op. Iene veur iene wo’n zi’j ofstempeld, mar nao Bolsward ontstaot een file van langzem zwemverkeer mit grote gevolgen. Vingers die in de oren van aandere zwemmers belanen. Dikke ti’jen die in de ogen van konkereenten stikken. Twie manluden slaon mekeer om een opsteuken middelvinger. Et lopt uut de haand en de ME wodt mit een helikopter te plak brocht. Naodat raddri’jers in de boeien sleugen binnen en omstaanders getugeverklaorings ofgeven, wodt et weer rustig.

   Bi’j Harlingen bin d’r naor schatting nog mar 2000 zwemmers over. Een groepien Jepanners beslöt om eerst ‘kogelvis’ eten te gaon. As zi’j laeter bi’j et zwemwaeter kommen, bin zi’j toch niet meer hielemaol fris. As zi’j de vuurtoren veurbi’jzwemmen, is d’r nog gien paniek. Mar de twiefel slat toch toe as zi’j bi’j een zaandbaank anlanen. Een haantienvol zeehonties bekikt heur vol mitleven. Nao een tillefoontien vanof de veerboot naor Vlielaand wo’n de oongelokkigen deur een helikopter oppikt.

   Et peloton is dan op weg naor Franeker. Helemaole achteran, zo wodt almar fluusterd, zwemt et eerder nuumde ‘keuninklik lid’. Zien heit het zien Steinway al plaetsen laoten op ’e brogge bi’j Bartlehiem. De hieltied haoken d’r zwemmers of deur hongerklop, diarree of ander vertier. Iene die deur een muskesrotte naozeten wodt, beslöt de stried te staeken. Bi’j Bartlehiem gaot et linksof.

Een kertier nao de laeste van et peloton, verschient et ‘keuninklik lid’ bi’j de brogge. De meensken bin even votlopen of buten geheurofstaand. ‘Vlogge rechtsof!’ sist de heit. ‘Mar, pa?!’ ‘Nee! Doen wat ik zeg!’ En dan zwemt et ‘keuninklik lid’ rustig naor de finish.

   De tocht naor Dokkum wat een gigantische ofvalrees, et peloton minimaliseert: vergiftigingsverschiensels, symptomen van de ziekte van Weil of Botulisme en eernstige schoolderblessures. Veur zoe’n vuuftig zwemmers komt hulp te laete; niet geunstig veur de statistieken. 

   Weeromme bi’j Bartlehiem bin d’r nog twie zwemmers die veur de zege gaon willen. Et finishdoek zien zi’j al hangen, as zi’j et opspattende waeter veur heur zien. Mar de laeste inspanning komt te laete. Mit 0,009 sekonden veursprong wint et ’keuninklik lid’. Mitien klinkt de piano van zien heit mit de ‘Hongaarse Daans’ van Brahms.

“Woj’ nog zoe’n Hoegaarden?” heur ik mien vrommesien vraogen. De piano hoolt mi’j nog even vaaste. Mar die starft vot as ik dik bezwiet overaende schiet.

“Ja, lekker!” zeg ik mitien.

“Ie prevelden in jow slaop en ie keken d’r hiel bliede bi’j,” zegt zi’j. “Was ’t een mooie Française?” “Schei uut, ik hadde Maarten van der Weijden bi’j de kop!”

“Watte?”

“Ach, laot mar! Proost!”

Verhael Sjoukje Oosterloo: VRI’J AS EEN VOEGELTIEN

‘Ik mag ok nooit wat!’ Mit een hadde slag knalt Emmie de kaemerdeure dichte, en goest al foeterende de trappe op, naor heur kaemer.

Zittende op de raand van heur bedde mokt ze: Altied as ik graeg wat wil mag et niet. Now moet ik ’t aovend van et jaordagfeest van mien liefste vrundinne al weer weet hoe vroeg thuus wezen.  Now bin’k al elf jaor en mem dot krek as bin ik nog een klein kiend. Vraog ik es wat an mem dan is et: daor bi’j’nog vusen te jong veur. Vraog ik wat an heit zegt hi’j: dat vertel ik je laeter wel aj’groot binnen. As mien meziek wat luud anstaot is et: zet je meziek es wat zaachter, daenk an de buren. Nooit mag ik zels weten hoe laete as ik op bedde gaon wil. Staot et aanrecht vol schottels is et: gao ie even schottelwasken, Emmie, wiels ik daor hielendal gien nocht an heb. Zit ik es lekker mit mien koptillefoon op en mit de bienen op taofel, wodt d’r votdaolik weer zegd: voeten van taofel!

Op schoele is et al krekkengeliek. Daor mag ik niet zonder te vraogen de klasse uutlopen en et mobieltien mag niet anstaon. Op et schoeleplein fietsen mag ok al niet, en in et schoft meugen we gieniens van et plein ofgaon.

Opstaandig foetert ze hadde-op: ‘We wonen hier toch in een vri’j laand, ik wil zels weten wat ik doe, ik wil vri’j wezen. Ik vuul me opsleuten as een voegel in zien kouwe.’

Kwaod op iederiene, en ok op heurzels, kikt ze bremstig heur kaemertien rond. Heur oge vaalt op et boek over Anne Frank. Ze het et kotleden op heur jaordag kregen van heit en mem. Emmie slat et eupen, blaedert d’r wat in omme en begint zomar op een bladziede te lezen.

            Mien zenen bin ik altied lange niet de baos, meerstal zundags vuul ik me dr hiel ellendig an toe. Dan is de stemming drokkend, slaoperig en loodzwaor. Buten heur ie geen voegel zingen. Een doodse en benauwde stilte hangt over alles henne, en dit zwaore beklemt me as mos ik mit naor een diepe onderwereld. Ik heb dan et gevuul as een zangvoegel, die in volslegen duuster de hieltied tegen de tralies van zien vusen te nauwe kouwe anvligt.

Naor buten, locht en lachen…’ raost et dan in mij. Ik geef gieniens meer antwoord, gao op de divan liggen en slaop om de tied te kotten.

Geleuf me, aj aanderhalf jaor opsleuten zitten, dan kan et je op sommige daegen wel es tevule wodden. Alle rechtveerdighied en daankberhied ten spiet; gevulens laoten heur niet votdrokken.

Fietsen, daansen, fluiten, de wereld inkieken, me jong vulen, weten dat ik vrij bin daor snak ik somstieden naor…”,

Emmie legt et boek vot en heur lelkens is hielendal votzakt. Een betien beschaemd daenkt ze bi’j heurzels: wat moet dat slim west wezen veur zoe’n maegien om jaoren opsleuten te zitten.

Ik miende ok dat ik opsleuten zat in een kouwe. Mar bi’j Anne Frank vergeleken heb ik toch niks te klaegen. Inienen zicht ze ok de aorige dingen die ze het in heur leven, en ze wet mar al te goed dat bi’j alles wat heur oolden heur verbieden, zi’j et niet doen om heur te dwasbongelen mar et beste mit heur veur hebben. Een hottien laeter gaot ze naor beneden en vint heur mem doende in de keuken mit et theezetten. Emmie slaot de aarms om mem heur nekke en fluustert: ‘Et spiet me mem da’k zo tegen je tekeer gaon bin, vergeef ie mi’j?’ As mem heur dochter glimkende knuffelt, vuult Emmie heur evenpies veilig as een klein kiend in mem heur aarms. Dan, weer hiel stoer, zegt ze: ‘Ik heb in et dagboek lezen van Anne Frank. Ik miende ok dat ik niet vri’j was in mien doen en laoten, mar deur heur verhael weet ik now wel dat ‘k et mis hadde. Ik bin zo vri’j as een voegeltien.

Sjoukje Oosterloo

 

IN DE PRIEZEN

Op zundag 1 meert wodde de Streektaelpries van et Dagblad van et Noorden uutrikt. Omreden et de tiende keer was dat de pries uutrikt wodde, hadde et dagblad veur een boekien zorgd dat alle bezukers mit naor huus toe kregen. An et boekien ‘In de priezen’ hebben verschillende winners en nommeneerden veur de pries mitwarkt. De ‘opdracht’ veur heur was om et begin van een verhael van de Drentse schriever Gerard Stout of te maeken. Ok twie Stellingwarver schrievers warkten an et bundeltien mit, et gaot om Sjoukje Oosterloo en Johan Veenstra. Sjoukje was iene van de schrievers van et kienderboek ‘Winterwille’ dat veurig jaor nommeneerd wodde, et boek ‘Longerlaand’ van Peter Hiemstra en Johan Veenstra wodde in 2008 nommeneerd, en in 2010 wun Johan de streektaelpries mit zien boek ‘Et geheim van de wiend’.

Omreden ‘In de priezen’ niet in de verkoop is, kun jim hieronder de saemenvatting van et begin van et verhael van Gerard Stout lezen. Mitien daoronder staon de verhaelen van Sjoukje en Johan, beide zorgden veur een biezunder aende an et verhael.

In de priezen      

(Saemenvatting verhael Gerard Stout)

Liudger is op de kop of vuuftig jaor. Ok volwassen en ok een betien tekend deur et leven. Hoge langwarpige kop mit een zwarte baord as de steert van een Fries peerd. Kale kop zunder wenkbrauwen, mit een grote kras over de schedel – zowat van et iene naor et aander oor –  een erfenis van zien eerste jaor bij Vindicat atque Polit, het studentencorps in Stad. Handhaaft en beschaaft was jaoren leden de lijfspreuk van Liudger die zien va achterof geliek geven had. Hij had beter lid worden kund van Albertus, de katholieke studentenvereniging, of de kolonne van de blinde Bernlef. Het was een achtstejaors van Albertus die Liudger met een kapotte bierfles betrokken had.Maor Vindicat had het gevecht wunnen en de piano van Albertus was uut het raam van de derde verdieping op Aa-straot gooid, en had, volgens overlevering in de val ok nog een stukkie van Bach speuld; das wohltemperierte Klavier. Op de Vismarkt waren de meeuwen van schrik votvleugen. De kras op zien kop had Liudger goedmaakt met de verovering van een tegenspeuler. Esther was van het roomse holtie en in die tied lid van disputerende vrouwlu van Albertus, en ze was veur hum vallen – op het matras, mus Liudger der elke maol bij zeggen – zeuven uur naodat ze de bul veur Franse taal en letterkunde in het academiegebouw in ontvangst neumen had – op de rogge, veur wie het weten wol. Een dag later had Liudger zien verkering met Vasthi uutmaakt, dat schiere wicht wol niet veur him uut de kleren, hij had niet zien meugd hoe mooi ze was. Hij maakte Esther tot zien keuningin. Liudger was net klaor west met zien studie psychologie, met bijvak Westerse sociologie. Hij was der hielendal klaor met west, en bliede – maor dat zee e niet – dat e gien wark vinden kun in zien vak. Hij was ok niet op zuuk gaon naor echt wark. Eerst gung e as taxi-chauffeur an de slag en later as deuzeninpakker en verkoper in een academische boekhandel, tot e veur humzölf begund was. Met Esther.

Vanzölf’,  zegt Liudger. ‘Ik heb niet alle boeken lezen en as ie mij vraogt of ik ze allemaol zölf in haanden had heb? Ik kan het joe niet zeggen. Grootkaans dat mien vrouw meer boeken in haanden had hef as ik. Esther is even de stad in om bij een drogist vrouwlu-zaoken te kopen. Grootkaans hef ze ok meer boeken lezen. We hebt et der nooit over. Ik weet niet wie meer lezen hef, Esther of ik. In de winkel doet we niet aan competitie. Het leven is veur oens, veur Esther en mij, tussen de boeken gien literaire wedstried.’

Ik vraog niet wat de vrouwlu-zaoken bint waor Esther naor op zuuk is. Ik ken heur van name en lief omdat ik vaker in de tweedehaandsboekwinkel kom.

‘As we samen in de winkel staot, praot we geregeld met mekaar, Esther en ik, ‘zegt Liudger. ‘Maor echt overleg hebt we in de keuken en de slaopkamer is oenze arena. Dat is bij joe niet aans, dèeenk ik.’

Liudger mag daenken wat e wul, dat doe ik ok. Hij kent mij niet. We schrieft mekaar niet, hij hef mij niet lezen. Mien wark stiet niet bij hum op de planken, dat hoop ik.

‘Ik zuuk een boek,’zeg ik. ‘Maor ik weet gien titel en ok gien schriever.’ ‘Dat maakt het allent maor makkelk,’zeg Liudger. ‘En mut het een boek weden met letters, woorden en zinnen?’ vrag e. ‘Ik heb hier achter mij boeken zunder letters, zunder woorden en zunder zinnen.’

‘Dummies,’ zeg ik. ‘Literatuur veur dummies’, zeg Liudger. ‘Lege boeken veur schrievers en dichters die heur eigen verhaal schrieft.’ Ik bin de ienige klant in de tweedehaands. Liudger hef alle tied zolang Esther niet weerom is.

‘Schrieven veur dummies’, zeg e. Hij pakt een dik boek met gemarmerd omslag en schoeletiket op de veurkaant van een stapel. ‘Met leeslint,’ zeg e.

Veur de klaanken van de deurbel de tiedelijke dood starft, valt de tas met drogisterijwaren op de teunbank. ‘Hadden ze weer mien merk niet, ‘spelt Esther met korte stooties in de richting van Liudger. ‘Joen tandpasta,’ zeg Liudger. ’t Is mij ok wat.’ Hij lacht der wat bij en haalt een puut tabak uut de buuts van zien jassie. Dommiet giet e achter op het plattie roken. As ik wul mag ik met hum met. Bijkaans gao ik met. Ik mag disse kerel wel. Van Esther mag Liudger niet veur de winkeldeur roken, dat kun klanten votjagen.  In de slaopkaomer hebt ze gien stried meer over Javaanse Jongens. ‘Ie weet wel. Mien merk,’Ze klinkt al wat minder bits now ze heur gram kwiet kan. ‘Ik weet et wel’, zeg Liudger mit traoge stem. Hij kek mij an en zeg met een schief oog naor Esther: ‘Niet elke klant huuft te weten welk merk ie gebruukt.’ En zunder pauze zeg e: ‘Hebt wij ok boeken met letters, woorden en zinnen zunder titel en zunder auteur? Ik dacht het niet, maor misschien….’ As een klant naor een titel vrag en Esther wet niet waor het boek stiet, of ze wul de klant kwiet omdat het gezicht en het lief en de locht heur niet anstiet, zeg ze zunder blikken of blozenen benaom zunder pauze: ‘Nee, die titel hebt wij niet.’ Asof ze alle titels van alle boeken in de winkel kent.

Esther met zwaore donkere wenkbrauwen, boven de grune ogen en ofhangende scholders zodat het liekt asof heur kop de kegel van een kruusraket is. Een Frans lief in een bloemegiesjurk, strak insnoerd bij de taille. Rooie lakschoenen, waor ze bijkaans een stuk of tien van hef. Elke week as ik in de winkel kom hef ze altied rooie lakschoenen an. Hiel soms rooie sokkies, maor miest hef ze blote voeten in de schoenen.Ik mut bekennen dat ik niet allent in de winkel kom om een boek te kopen, mar meer nog om naost de boeken benaom Esther te roeken. Zeker weten doe ik het niet, maor ik verdèeenk heur der van dat ze gien parfum gebruukt en ok gien lotion. Bijkaans een crème met een lochtie, maor benaom roekt ze naturel. Ik kan heur locht niet goed beschrieven, het kun best de locht weden van een zogende moeder. De locht van poppies, luiers en moedermelk.

‘En,’ zeg Esther die zunder vraogen in mien peroonlijke zone schöf, ‘as ie gien titel en gien schriever weet en wel een boek wult, een leesboek zunder plaaties, waor mut het over gaon?’

Ze hef een punt en ik zeg et heur. En as ik Liudger de oren omhoog gaon zie, zeg ik met  een grijns: ‘Now Esther der bij is duur ik het ok tegen joe te zeggen.’Ik pauzeer en zeg: ‘Ik wul een boek over een prieswinnaar. Ik wul weten hoe een prieswinnaar met de pries omgiet.’

‘Of heb ie een pries wunnen?’ zeg Liudger. ‘Dat zul merakel weden. Het schet altied op dikke bulten,’ zol mien grootva wel zeggen. ‘Doe niet zo mal,’ zeg Esther ‘Het maakt niet uut; wel of gien pries. De vraog giet over een boek, zunder schriever en zunder titel. Een titel is der niet, maor het boek mut gaon over een pries en hoe het leven veraandert deur een pries.’

Íe mient…’, zeg Liudger. Zien haand gled van de scholder van Esther.  ‘Ie mient een boek over hoe mien leven veraanderd is sund ie met mij trouwd bint.’ Esther dot een stap bezik, ze schöf tegen mij an. Ik vuul heur warmte over de volle lengte. Ien ding is zeker, ik kan de tweedehaandswinkel vandage niet verlaoten zunder een boek te kopen.

‘Of wat der met joe gebeurt, as ie net naost de pries pist hebt, naost de priezenpot, mien ik, ‘zeg ik.

‘Dat boek over priezen zul ik geern lezen,’zeg ze. Ze rekt in de tas van de drogist en haalt lippenstift uut de verpakking. Ik had heur nog niet eerder met kersenrood zien; op de lippen. Ze kek mij an en vragt: ’Welk boek had ie dacht?’ ‘Het mag een bundel gedichten weden, essays over winnen en verliezen, een kort verhaol over verliezen en toch met de pries der vandeur gaon,’ zeg ik. Esther strek de vette stift over heur oesterlippen. Ze rolt de glimmende lippen en kek mij an. Ze is een schiere vrouw. Ze mag heur zien laoten.

‘Wij hebt hier 40.075 boeken in de kasten staon.  De hiele wereld bij mekaar.’Ze dreit naor de laptop op de teunbaank. ‘Alle titels en schrievers vind ie daor. Wat der niet in stiet bint boeken zunder titel en zunder schriever.’ Heur gezicht komp aal dichter bij. Ik weet niet waor ik kieken mut en zuuk mit mien ogen Liudger die naor achter löp. Sjekkie in de iene haand, aansteker in de aander haand. Ik kan nog met hum metlopen hen achter, as ik wul.

‘Ie schrieft zölf maor wat een pries met joe döt,’ zeg ze.

 

 

Et vervolg van et verhael deur Sjoukje Oosterloo:

Mit de appatte reuk van Esther nog in mien neuze, snuui ik een hottien deur de schappen mit boeken. Nao al heur goedbedoelde woorden  kan ik et niet over mien hatte kriegen om zonder wat te kopen de winkel weer uut te gaon. Inienen vaalt mien oge op een riegel woordeboeken, en verduld, d’r staot een Stellingwarfs woordeboek tussen. Risseluut pak ik et boek van de plaanke en loop d’r mit naor de toonbaanke, waor Esther de hieltied nog drok doende is aachter heur laptop.

Et woordeboek leg ik veur heur daele: ‘Kan ik dit even mit je ofrekenen?’ Veraldereerd kikt ze me an. ‘In de goeiighied, wat moet ie as schriefster now toch mit een woordeboek, en dan nog wel iene in et Stellingwarfs.’

‘Ie moe’n weten dat et Stelingwarfs mien memmetael is, en as ik dan een boek schrieven moet over priezewinneri’je, gaot me dat et beste of in de tael van mien jonkhied,’ stok ik heur uut.

‘Et zal me beni’jen wat et wodt mit jow boek, en aj’ d’r ok mit in de priezen valen,’ gnist ze.

‘Groeten an Liudger en lichtkaans heur ie nog es van me,’ groet ik, wiels ik de winkeldeure aachter me dichtetrek. Onderwegens naor huus bin ik mit mien gedaachten meer bi’j mien schrieveri’je as da’k op et verkeer lette. Wiels ik mar krek een ere auto ontwieken kan omreden ik gien veurrang geve, roep ik mezels bi’j de warken. Opletten meenske, aj’ zokke malle kapriolen maeken hoej’ dommiet hielendal gien boek meer te schrieven. Hool de kop d’r bi’j. In huus kommen begin ik votdaolik mien heufd te breken over wat ik schrieven zal. De inspiraosie moet nog kommen en dat gaot niet op kommando. Ik blaeder tot an beddegaonstied toe in mien ni’je, twiedehaans anschafte woordeboek omme, mar ik kriege nog gien ingevings. Aovens a’k op bedde lig begint et gebliksem, nooit slaopen netuurlik. Et maelt mar in mien heufd, mar wat zinnigs komt d’r niet in me op. Nao een tied van ommewoelen bin ik zeker toch in slaop valen omreden ik de ere morgen wakker wodde as de voegels al drok doende binnen heur hoogste lied te zingen. Zo gaon d’r een stokmennig daegen veurbi’j zonder dat d’r mar iene letter op pepier komt. Ja, en a’k niks schrieve maek ik ok gien kaans op een pries netuurlik. Hoe as et vuult aj’ een pries winnen, daor kan ik onderhaand wel over mitpraoten. Et geft je een drokker in de rogge dat je wark, waor aj’ zovule muuite veur daon hebben, wardeerd wodt. En ik hoeve d’r gien smakken geld mit te verdienen, alliend de andacht die mien wark krigt dot me al goed. Et hoogtepunt van mien schrieveri’je beleef ik as ik deur et veurlezen van de verhaelen ere meensken daor een plezier mit doe. As mien anheurders d’r slim van genieten, dan geniet ik bi’jkaans nog meer as zi’j. Et geft me gewoonweg een goed gevuul, of, zoas men vandaege-de-dag zegt, een kik. Krek as een poze leden doe ik in et bejaordehuus op de gang een vrommesien integen kwam. ‘Bin ie daor,’ zee ze. ‘Wat haj’ weer een aorig stokkien schreven in oonze huuskraante. As ie wat schrieven dan moet ik daor altied omme lachen. In de kraanten staot al genoeg ellende over wat d’r in de wereld gaonde is. Een oppepper zoas een verhael van jow, dat het een meenske wel es neudig.’

Kiek, dat wo’k d’r mar mit zeggen, zoks is et alderaorigste komplement wat aj’ mar kriegen kunnen. Mar ja, now ik zo zit te miemeren schöt mien schrieveri’je van wat doukies een boek wodden moet, gien spat op. Inienen moet ik weer an Esther heur woorden daenken: ‘Alle titels en schrievers heb ik in mien laptop. Wat d’r niet in staot bin boeken zonder titel en zonder schriever.’ Zol et dan mit mi’j op niks uutdri’jen mit mien boek. As ik gien inspiraosie kriege wodt et warkelikwaor een boek zonder woorden en hoeft d’r dus ok gien naeme bi’j van mi’j as schriefster. Brimstig klap ik mien laptop dichte. In zeuven haosten schiet ik in mien jasse, trek de buterdeure aachter me dichte en beinsel de buurt in. Kan ’k  mien heufd es even flink opschonen in de wiend. Nao een poze ontdek ik da’k veur et koffiehuus van Hette anbelaand bin. In mien jonkhied was Hette een schoelevruntien van mi’j en deur de jaoren henne hewwe altied nog kontakt holen. Een jaor leden  is zien vrouw uut de tied raekt en zodoende  runt hi’j de zaeke now alliend. Of en toe loop ik es een keertien bi’j him an veur een kop koffie en een praotien.  En om eerlik te wezen geleuf ik dat Hette me wel graeg lieden mag, ja wat té graeg naor mien zin. Ik gao naor binnen en zuuk een taofeltien uut bi’j et raem. ‘Doe me mar een kop koffie,’ bestel ik Hette. Een hottien laeter komt hi’j mit de daampende koffie en een vulde koeke anzetten.

‘Die vulde koeke daor trakteer ik je vandaege op,’ zegt hi’j, wiels hi’j naost me zitten gaot. Votdaolik vuul ik nattighied. ‘Et is vandaege niet zo drok, hen,’ begin ik, om de stilte die d’r vaalt te verdrieven.

‘Dat komt me goed van passe omreden ik je wat vraogen wil,’ geft Hette bescheid. Wiels mien maege vremd begint te kringen van de zenen, zeg ik hiel stoer: ‘Zeg wat aj’ op je hatte hebben, maek d’r gien moordkoele van.’

Hette wrift him in zien hanen, kochelt es een keer en stikt van wal: ‘Ie weten da’k al een poze wedeman bin. Butendat zuj’ et wel murken hebben da’k jow verduvelde graeg lieden mag. En now is mien vraoge an jow, zoj’ mit me saemenwonen willen?’

Ha’k et niet docht, schöt et deur me henne. Even weet ik zo rap niet wat ik zeggen zal, mar ik moet eerlik wezen tegen him. ‘Och, Hette, ik mag jow ok graeg lieden, dat weej’ onderhaand  wel. Mar ik blieve liever goeie vrunden, omreden ik mien eigen vri’jhied holen wil veur et schrieven van een boek, om daor een pries mit te winnen.’

Hette froonst zien veurheufd en zegt: ‘Een pries winnen mit et schrieven van een boek? Ie hebben de heufdpries ja al wunnen vanwegens mien anzuuk. Zoe’n pries laoj’ toch niet lopen?’ Lachende klop ik Hette op zien schoolder: ‘Ik vien et spietig veur jow, mar lao’we mar gewoon vrunden blieven.’

Hette is even stille, dan zegt hi’j: ‘Goed heur, dan kriej’ van mi’j een hassebassien en toosten we op oonze iewige vrundschop.’

‘Zo ken ik je weer Hette, dat doe’we,’ perbeer ik him een betien op te monteren now ik zien illusie de grond inboord hebbe. Onderwegens naor huus goonzen Hette zien woorden me nog deur ’t heufd; ie hebben ja de heufdpries al wunnen vanwegens mien anzuuk. Glimkende bedaenk ik, zo bin ik dus toch in de priezen valen, wiels ik naost de priezepot pisse omreden d’r nog gien letter op pepier staot veur mien boek.

 

Et vervolg van et verhael deur Johan Veenstra:

Heur gezicht komt nog wat dichterbi’j. Ik zie heur glundig grune ogen now vlak veur me en snoeve diepe om heur locht roeken te kunnen. Et zwiet brekt me uut.

‘Dat et mit maegies nooit echt wat wodden is,’ hadde Rolf indertied zegd, ‘kan wel es liggen an et feit daj’ benauwdens veur et onbekende hebben.’

Rolf is een psycholoog die zien praktiek in een oolde villa in Glimmen het en waor a’k henne verwezen was deur de huusdokter omdat die op et laeste mit me an was.

‘Ie schieten in de stress as een vrommes je te nao an de huud komt en perberen dan uut alle macht heur locht te plak brengen te kunnen. Om grip op jezels te kriegen. Een Zwitserse psychoanalitikus het jow andoening, want zo meugen we dit wel numen, nog niet zolange leden beschreven in een tiedschrift over de meenselike psyche.’

Hi’j rommelde wat in de boekekaaste aachter zien buro omme. Ik lag op ’e sofa en keek naor zien geheister.

‘Aj’ wat hebben moeten, kuj’t niet vienen,’ bromde hi’j.

Hi’j kwam naost me zitten.

‘Vertel es wat over de verschillende soorten locht uut je kienderjaoren die je et beste bi’jbleven binnen.’

Ik dee de ogen dichte, rilde een betien, en vertelde. Ik zag mezels weer in de baank zitten in de legere schoele. En ik zag Alie Orsel, die pal veur me zat. Ze was de dochter van een visboer, die her en der in de perveensie op wekelikse marken zien negosie an de man perbeerde te brengen. Elke dag weer raekte ’k in de tieze van de locht van Alie die mien kaant opkwam. Wat reuk ik starker? De deurdringende vislocht of de locht die Alie verspreidde omdat ze naachs nog nat was en et de gewoonte was dat ze mar ien keer in de weke schoon goed ankreeg van heur moeke. Ik vertelde over Alie en dat de rest van de klasse besleuten hadde dat wi’j verkering hebben zollen. Alie en ikke. En dat ze oons doe aachter et oolde kolehokke tegen mekeer an drokt hadden, da’k doe van mien stokkien gaon was, en de naachs d’r op een peer keer gillende wakker wodden was.

‘Zoks zol best wel es de anleiding van jow andoening wezen kunnen,’ zee Rolf, en hi’j tiepelde mit zien vulpenne omme. ‘Zodoende bin ie wat de erotiek anbelangt een klongelkont in ’t kwadraat wodden. Neffens mi’j het die Zwitserse wetenschopper zoe’n soort andoening dus beschreven. Stom da’k dat tiedschrift now niet vienen kan. Roek ie Alie heur locht ok nog now aj’ d’r nao al die jaoren over vertellen?’

Ik nikte en hadde de brobbels zwiet op et veurheufd staon.

‘Hej’ nog meer van die vroege erverings? Daenk nog es goed nao.’

Hi’j gaf me een pepieren buusdoekien en ik veegde me et veurheufd of.

‘As ’t je te machtig wodt kuwwe disse sessie ok ofbreken en ankem weke wiedergaon.’

Ik schuddekopte.

‘Ik moet toch een keer deur de zoere appel hennebieten.’

‘Dat is inderdaod et beste,’ zee Rolf, ‘mar et moet vanzels ok niet al te mal. Et is altied weer de keunst en vien de goeie middenweg.’

‘Tante Annie,’ zee ik inienend, ‘de zuster van mien moe. Ze kwam op een keer op een middag op ’e fiets op theevesite en ik mos heur van mien moe een tuut geven. En dat wo’k niet. Daor griezelde ’k van omdat tante Annie een wratte op ’e kin hadde. En hoe dichter as ze bi’j me kwam, des te groter as die wratte wodde.’

‘Wat ok een trauma’s,’ zee Rolf, ‘die uut je kiendertied kriej’ op laetere leeftied meerstal de meerste hinder van.’

Hi’j maekte wat antekenings in een opschriefboekien.

‘En het ze je doe wel een tuut geven?’

‘Een zieverige tuut en doe wodde ’k  inienend bedwelmd deur heur locht. Een kombinaosie van zwiet en soepeziepe.’

‘Soepeziepe? Wat is dat?’

‘Karnemelkziepe. Ie hadden indertied drie stokkies in een deusien mit een prentien d’r op van een melkmaegien in klederdracht. En daor reuk tante Annie dus naor.’

 

‘Tante Annie,’ raos ik deur de twiedehaans boekewinkel.

‘Wie is dat?’ vragt Esther en ze bit me zachies in et oor. Misschien kan ik jow eerste pries wel wodden. Liudger en ik hebben et wel es over een triogien had om zodoende van de arena in oonze slaopkaemer weer een echte arena te maeken mit wilde, ongeremde erotiek. Zol ie niet es as slaaf deur twie lieuwen pakt wodden willen?’

Ik vuul heur tonge in et oor en perbeer heur wanhopig van me of te drokken, mar ze is zo foel as een jong muddehontien.

‘Ie roeken naor tante Annie,’ roep ik overstuur. ‘Ik roeke soepeziepe! En ie hebben krek zoe’n wratte op ’e kin zitten. Ik zie et dudelik. Hi’j wodt elke weke een tikkeltien groter.’

‘Malle jonge, toch,’ zegt Esther, ‘kom now toch es lekker dichte bi’j me.’

Ik slao wild om me henne en raom een staepeltien boeken ondersteboven. In een flits zie ’k tot mien grote schrik dat et een fluttien romans van mezels is. Esther lat me deur alle alteraosie even los. Daor maek ik gebruuk van en ik stoeve de winkel uut.

‘Hindert ja niks,’ ropt ze me nog nao. ‘Gieniene wil een bek op die boeken zetten.’

Butendeure spring ik op ’e fiets en ik peze zo hadde a’k mar kan de stad uut naor et noorden toe. Kleine dörpies, bouwlaand, grote boereplaetsen, kronkeldiekies, broggies, en een locht vol wondermooie wolkens. Mit et zwiet op ’e rogge stap ik in de loop van de middag in Noordpoolderziel van de fiets. Ik kiek om me henne. In de veerte ploeteren een peer kerels deur de blubber, et Zielhoes is dichte, et terras leeg. Op ien van de husies staot een bod mit Te koop d’r op.

 

Et is een vorrels jaor laeter op een mooie dag in de laete naozoemer.

‘Et is klaor,’ zegt Liudger as hi’j de kaemer inkomt. Kom mar es butendeure te kieken.’

Ik lope him nao as hi’j de deure uutlopt. Et terras bi’j et Zielhoes zit vandaege vol volk, dat van ien van de laeste mooie daegen van et jaor genieten wil.

‘Kiek!’

Ik kieke naor et naembottien dat hi’j an de gevel van et huus bevestigd het. De eerste pries staot d’r op.’

‘Et is een mooie naeme,’ zegt Liudger.

‘Ie hebben et d’r mooi an schroefd.’

‘Och, dat wa’k je ok wel verschuldigd naodaj’ zo mal bi’j Esther en mi’j de winkel uutraekt binnen.’

Hi’j stikt een sjekkien op. Ik snoeve. De locht van sjek en de zooltene locht van et Wad. Die kombinaosie! Veur et eerst geniet ik van de locht om me henne. Omdat et niet de bedoeling is da’k ooit weer in de winkel in Stad komme, akkederen we of dat Liudger ien keer in de weke komt om een peer sjekkies bi’j me te roken.

Aovens bel ik Rolf op om te zeggen da’k niet weer komme.

‘Droom ie dan niet mal meer over Alie Orsel en je tante Annie?’ vragt hi’j.

Et is overdudelik dat hi’j bange is klandizie kwiet te raeken.

‘Nooit,’ zeg ik, ‘dat ik hoeve ok nooit meer naor Glimmen toe.’