Gratis en veur niks! (Een ni’j verhael van Sjoukje Oosterloo)

Gratis en veur niks!

Wiels ik genoeglik mien middagmaol naor binnen zit te warken heur ik de brievebusse klepperen. Et zal wel weer reklame wezen daenk ik bi’j mezels, dat wodt een stokmennig keren in de weke mit grote pakken deur de brievebusse drokt. Die pakken bin zo dikke dat ze mar krek deur de busse passen. En as et now es wat biezunders is, mar nee heur, alle weken wodt d’r weer etzelde goed anrikkemedeerd wa’k  hielendal niet neudig bin. Bi’jglieks baankstellen, bedden en schoenen. Die winkels daenken zeker da’k iedere weke mar weer een ni’j baankstel of een bedde anschaffen gao. Now, mooi niet dus!

De middag is al halverwege as et me weer in de zin komt da’k de brievebusse heurd hebbe, zodoende kiek ik es even in de gang wat as d’r op ’e deurematte ligt. Et bliekt gien reklame te wezen, mar de postbode het zien ronde al daon zie ik. Een klein kevot en een hiele groteniene liggen daor mit heur beidend geduldig op mi’j te waachten. Ni’jsgierig pak ik et boeltien op en kiek es wie d’r an mi’j docht het. Et kleine kevot bliekt van mien ziekefoons te kommen. Wat kan dat now toch wezen, vraog ik me of. De drie maonden veur de ofrekinge die ik ieder vorrels jaor toestuurd kriege bin nog niet verstreken. Rap rits ik et kevot eupen en mien oge schöt over de tekst henne naor et bedrag dat hielendal onderan staot. Et bliekt da’k over et oflopen jaor nog ien euro en veertien centen betaelen moet veur mien eigen bi’jdrege. Sjongejonge, wat een alderheiseliksten groot bedrag, daenk ik schamper. De postzegel gelt nog meer as wa’k betaelen moete. Zoks hadden ze toch ok mit de eerstvogende rekinge verrekenen kund. Zo is et lak nog duurder as de brief, foeter ik.

Dan maek ik et onwieseliken grote kevot eupen en zie dat et van mien pensioenverieninge komt. Ze laoten me weten dat et d’r slecht veur staot wat de centeraosie anbelangt, mar da’k dit jaor nog wel etzelde bedrag uutbetaeld kriege as eerder. Hoe et toekem jaor komt weten ze nog niet, ik zol dan best wel es minder pensioen beuren kunnen, mar as de tieden mitvalen kan et ok wel mitvalen. Now wat een groot ni’js, hen! En dat in zoe’n levensgroot kevot! Ni’js waor as ik gien cent wiezer van worre. Et geld dat ze spendeerd hebben an die grote kevotten en bovendat ok nog an die dure postzegels veur et versturen van die nikszeggende tiedinge an heur pensioenklaanten, hadden ze beter in de pensioenpot doen kund donkt me. Mar ja, ik bin mar een klein raedertien in et grote gehiel, en heb niks in te brengen. Et gaot al krekkengeliek as mit oons speergeld, alles wodt minder. De renten gaon omlege en de baanken mienen, as de rente onder nul komt, dat ze oons dommiet betaelen laoten moeten omreden oons geld bi’j heur stald wodt. Ze vergeten dat ze oons speergeld al jaoren bruukt hebben om mit te beleggen en d’r smakken weenst mit maekt hebben. Om mien geld dan mar van de baank te haelen en et thuus in een oolde sokke te beweren zie ik nog niet zo zitten, da’s ok niet zonder geveer. De baank wil me wel tegemoet kommen deur een kluus an me te verhuren. Ja, daor trap ik mooi niet in! Dan moe’k ok nog hure betaelen om mien geld op te bargen. Mar ik heb een biesterbaorlik idee en daor gao ik bi’jkotten mit naor de baankdirrekteur. Mien anbod is da’k alle daegen wel in et baankgebouw ommestappen wil om zo op mien eigen centen te passen die daor bi’j heur op ’e rekinge staon. Daor hoef ik dan gien rente veur, dat doe ik hielendal gratis en veur niks!

Sjoukje Oosterloo

De liefde: ni’j verhael van Sjoukje Oosterloo

De liefde

‘Wat de liefde allemaole wel niet tewege brengen kan daor stao ik somstieden versteld van,’ zegt Katrien.

Now Katrien over dit onderwarp begint vraog ik me stiekemweg of: zol Katrien seins een vrund hebben? Mar ze is al tig keer beppe, et zal toch niet?’

Ni’jsgierig vraog ik: ‘Mar wat is d’r gebeurd mit jow en de liefde waor as ie zo veraldereerd over binnen?’

‘Mit mi’j is d’r niks an ’t haantien, mar moej’ es heuren,’ Katrien verschikt wat op heur stoel en gaot d’r es even goed veur zitten. ‘Van mien vier dochters bin d’r twieje al sund jaoren scheiden. Beidend roepen ze al wiethoelaank dat ze gien ni’je relaosie meer willen, en et woord ’trouwen’ hebben ze uut heur woordeboek schrapt. Ze vienen et wel goed dat ze eigen baos binnen en vri’j in heur doen en laoten. En ik moet je eerlik zeggen, ze kun heur ok hiel goed redden mit alderhaande klussies. Mit de varvekwaste, de boormesiene en de kitspuite bin ze kreklieke handig as een kerel.

An iene van de beide vreug ik een keertien as ze gien nocht meer hadde an een vrund. ‘Nee heur,’ was heur bescheid, ‘ik redde me best en butendat heb ik Simba mien katte. Da’s gezellig en ze is hiel lief en slim anhaelderig en sprekt me nooit tegen. Niks gien gekilster meer en nooit gien zwietsokken op ’e taofel en dat iewige gezemel over voetballen.’ Waacht mar maegien, awwe een tal jaoren wieder binnen, lichtkaans praot ie dan wel hiel eers, was mien gedaachte.

Daor mos ik an weeromme daenken, now een ere dochter van mi’j et aorig op ’e heupen kregen het vanwegens de liefde. Ze reup ok altied dat ze gien verlet meer hadde van een man, ze hadde vrunden genoeg waor ze mit op- en uutgaon kon, miende ze. Tot ze een keertien bi’j me in de baank zat en bekende dat ze een ni’je relaosie hadde. Et leek d’r aorig op, zee ze, en lachte: ‘Ik wil him niet meer kwiet, Mem.’ Daor heurde ik mal van op, dit was hiel eer praot as da’k van heur wend was. Zoks kan de liefde dan toch tewege brengen. De relaosie het een stokmennig jaoren duurd en kotleden bin ze in et huweliksbotien stapt. Ze weren wies mit mekeer dat kon ik wel an ze vernemen, en mien ni’je schoonzeune moch ik ok wel lieden. Votdaolik de eerste keer maekte hi’j al een goeie indrok vanwegens de meniere  hoe as hi’j me begroette. Doe hi’j binnenkwam gaf hi’j me de haand en zee mevrouw tegen mi’j. Aovens, doe ze weer votgongen, kreeg ik een haand én een dikke smok, en zee hi’j ‘dag Mem.’ Now, van die tied of kan hi’j wel een pottien bi’j me breken,’ gnist Katrien.

‘Mar wat brengt de liefde in jow leven nog tewege waor as ie zo versteld van staon?’ wil ik graeg weten.

‘Aldereerst et feit dat ze trouwd binnen,’ zegt Katrien, ‘mar daor komt nog bi’j dat ze verhuzen gaon naor et laand van Flipje waor de sjem maekt wodt. Dat is dus wiethoeveer van de Stellingwarven, en hoe kom ik daor?’ Raodeloos zicht Katrien me an.

‘Ie kun ja autorieden, dan ried’ ie daor toch gewoon naor toe. Ie zetten de tomtom an en hi’j wist je de weg, dan bi’j’ d’r zomar,’ raode ik heur.

‘Ja, ie hebben makkelik praoten, ie rieden stad en laand of, mar ikke niet! Ik kom nooit buten de Stellingwarven en daor naor et zuden is et vule drokker, daor waog ik mien leven niet an, ik wil mien kleinkiender nog wel graeg grootwodden zien,’ gnist ze. ‘Mien eerste ingeving was om mar naor Eelde te rieden en daor op et vliegtuug te stappen naor Eindhoven, dan zol mien dochter me daor wel weghaelen kunnen. Mar dat leek me bi’j naoder inzien te omslachtig. Dat now he’k wat eers bedocht, ik gao bi’jkotten mit de trein naor mien dochter. Ik heb me twie dagkaorten kocht, iene veur de hennereize en iene veur weeromme. Dan kan ik wel een stokmennig daegen blieven te uutvanhuzen. Dit onderneem ik dus allemaole uut liefde veur mien kiender, begriep ie wel?’

Lachende kikt ze me an en gaot wieder. ‘Mar now komt et slimste. Alle naachten lig ik wakker en prakkeseer me et aepezoer hoe as ik mit die trein reizen moet. Dat kriej’ d’r van aj’ altied autorieden, dan weej’ niet meer hoej’ mit de trein argens kommen moeten. Vandaege-de-dag moej’ een kaortien hebben om in- en uut te sjekken, en dat meuj’ beslist niet vergeten. Ie moe’n in de goeie ‘klasse’ zitten mit die dagkaorte. Butendat weet ik niet waor as ik overstappen moet en in welke trein ik dan veerder moet,’ klaegt Katrien. Ik ligge d’r al naachten wakker van, en bin dan de hieltied onderwegens mit de bus en de trein. Oflopen naacht ha’k om drie ure nog gien wink in de ogen had, en was ik in gedaachten nog mar amper in Amersfoort ankommen. Dat scheut dus ok gien bliksem op. Veur de zovuulste keer bin’k mar weer es van bedde gaon, heb es naor buten keken, waor as op dat onmeugelike ure  ok gien starveling te bekennen vul. Inienen mos ik doe an mien heit daenken. As hi’j naachs niet slaopen kon slokte hi’j een slaoppillegien deur mit een slok jenever. D’r is him nog nooit wat van overkommen, ondaanks mien waorschouwings. Ik heb nog in twiefel staon om een slaoppille te nemen, mar omreden de naacht al halverwege was, bi’j’ dan morgens nog slim duf, dus dat he’k mar niet daon.’ Eernstig kikt Katrien me an en zegt: ‘Now ziej’ mar es wat de liefde allemaole tewege brengen kan. En dan heb ik et alliend nog mar over mien naotoom en gieniens over mezels.’

Sjoukje Oosterloo

Verhael Sjoukje Oosterloo: VRI’J AS EEN VOEGELTIEN

‘Ik mag ok nooit wat!’ Mit een hadde slag knalt Emmie de kaemerdeure dichte, en goest al foeterende de trappe op, naor heur kaemer.

Zittende op de raand van heur bedde mokt ze: Altied as ik graeg wat wil mag et niet. Now moet ik ’t aovend van et jaordagfeest van mien liefste vrundinne al weer weet hoe vroeg thuus wezen.  Now bin’k al elf jaor en mem dot krek as bin ik nog een klein kiend. Vraog ik es wat an mem dan is et: daor bi’j’nog vusen te jong veur. Vraog ik wat an heit zegt hi’j: dat vertel ik je laeter wel aj’groot binnen. As mien meziek wat luud anstaot is et: zet je meziek es wat zaachter, daenk an de buren. Nooit mag ik zels weten hoe laete as ik op bedde gaon wil. Staot et aanrecht vol schottels is et: gao ie even schottelwasken, Emmie, wiels ik daor hielendal gien nocht an heb. Zit ik es lekker mit mien koptillefoon op en mit de bienen op taofel, wodt d’r votdaolik weer zegd: voeten van taofel!

Op schoele is et al krekkengeliek. Daor mag ik niet zonder te vraogen de klasse uutlopen en et mobieltien mag niet anstaon. Op et schoeleplein fietsen mag ok al niet, en in et schoft meugen we gieniens van et plein ofgaon.

Opstaandig foetert ze hadde-op: ‘We wonen hier toch in een vri’j laand, ik wil zels weten wat ik doe, ik wil vri’j wezen. Ik vuul me opsleuten as een voegel in zien kouwe.’

Kwaod op iederiene, en ok op heurzels, kikt ze bremstig heur kaemertien rond. Heur oge vaalt op et boek over Anne Frank. Ze het et kotleden op heur jaordag kregen van heit en mem. Emmie slat et eupen, blaedert d’r wat in omme en begint zomar op een bladziede te lezen.

            Mien zenen bin ik altied lange niet de baos, meerstal zundags vuul ik me dr hiel ellendig an toe. Dan is de stemming drokkend, slaoperig en loodzwaor. Buten heur ie geen voegel zingen. Een doodse en benauwde stilte hangt over alles henne, en dit zwaore beklemt me as mos ik mit naor een diepe onderwereld. Ik heb dan et gevuul as een zangvoegel, die in volslegen duuster de hieltied tegen de tralies van zien vusen te nauwe kouwe anvligt.

Naor buten, locht en lachen…’ raost et dan in mij. Ik geef gieniens meer antwoord, gao op de divan liggen en slaop om de tied te kotten.

Geleuf me, aj aanderhalf jaor opsleuten zitten, dan kan et je op sommige daegen wel es tevule wodden. Alle rechtveerdighied en daankberhied ten spiet; gevulens laoten heur niet votdrokken.

Fietsen, daansen, fluiten, de wereld inkieken, me jong vulen, weten dat ik vrij bin daor snak ik somstieden naor…”,

Emmie legt et boek vot en heur lelkens is hielendal votzakt. Een betien beschaemd daenkt ze bi’j heurzels: wat moet dat slim west wezen veur zoe’n maegien om jaoren opsleuten te zitten.

Ik miende ok dat ik opsleuten zat in een kouwe. Mar bi’j Anne Frank vergeleken heb ik toch niks te klaegen. Inienen zicht ze ok de aorige dingen die ze het in heur leven, en ze wet mar al te goed dat bi’j alles wat heur oolden heur verbieden, zi’j et niet doen om heur te dwasbongelen mar et beste mit heur veur hebben. Een hottien laeter gaot ze naor beneden en vint heur mem doende in de keuken mit et theezetten. Emmie slaot de aarms om mem heur nekke en fluustert: ‘Et spiet me mem da’k zo tegen je tekeer gaon bin, vergeef ie mi’j?’ As mem heur dochter glimkende knuffelt, vuult Emmie heur evenpies veilig as een klein kiend in mem heur aarms. Dan, weer hiel stoer, zegt ze: ‘Ik heb in et dagboek lezen van Anne Frank. Ik miende ok dat ik niet vri’j was in mien doen en laoten, mar deur heur verhael weet ik now wel dat ‘k et mis hadde. Ik bin zo vri’j as een voegeltien.

Sjoukje Oosterloo

 

Ni’j verhael van Sjoukje Oosterloo: Uutslaopen

De kauwe, ok wel torenkri’je nuumd is om te zien een aorige voegel. De aachterkaante van zien kop is gries en veerder is hi’j zwat. Et schient dat as ze een mitgezel vunnen hebben, ze heur hiele leven bi’jenneer blieven. Dat bin wi’j meensken niet meer zo wend, vandaege-de-dag is een scheiding an de orde van de dag. Mar veur disse voegels gelt: ‘in goeie en slechte tieden’ veur altied, in heur voegelbestaon.

Bi’j oons in de buurt huust d’r nogal wat van dat zwatte voegelvolkien. Morgens in alle vroegte maeken ze mi’j al wakker mit heur ‘getsjekker’, uutslaopen is d’r niet meer bi’j. Even wiederop in et park, zit een hiele grote klonie zwatte roeken, dat is dus femilie van de kauwe. En een kebaol dat ze somstieden maeken! Bin ik even bliede da’k daor niet dichtebi’j in de buurt wone. Bovendat hej’, aj’ daor onder de bomen deurlopen, grootkaans daj’ op een ‘kwak’ in je haor of op je jasse trakteerd wodden. Wat dat anbelangt loop ik daor in gien geval langes as ze drok an et nusselen bin en jonkies hebben.

Mar om op die kauwgies weeromme te kommen, ie kun wel zien dat ze as een stellegien deur et leven gaon, ze zitten altied twie bi’j twie op de schostien of de daknaalde van de huzen.

Veurige meitied was d’r een peertien drok an et nusselen onder de dakpannen van mien aachterburen. Daor is doe al rap een stokkien veur steuken. D’r is wat in de geute legd zodat ze d’r niet meer onder kommen konnen. Now miende ik altied dat kauwen meerstal heur nust maekten in keunstmaotige of netuurlike holten, zoas in schostiens, en karketorens of oolde gebouwen, en ok wel in oolde nusten van ere voegels.

Vandeweke heurde ik morgens in alle vroegte een kauwe schetteren van ‘tsjek, tsjekkertsjek’!  Wat dot die voegel hier de hieltied bi’j mi’j  op ‘e schostien te lewaaischoppen, vreug ik me of. Middag’s belde een aachterbuurman bi’j me an mit de vraoge: ‘Weej’ wel dat d’r een kauwepeertien bi’j jow boven de geute onder de dakpannen an et nusselen is?’ ‘Nee’, was mien veraldereerde bescheid. ‘Jow wo’n bedaankt veur de tip’.

Doe ik es even poolshoogte nemen gong aachter huus, zag ik van onder de dakpannen, kot boven de geute naost de regenpiepe, takkies naor buten stikken. De buurman hadde dus geliek!

Mien klussiesman, die krek doende was in de buurt, heb ik doe even inseind. We praotten of dat hi’j nao vuuf ure even kieken zol hoe as de zaeke mit et kauwevolkien d’r bi’j mi’j veur ston. De lange ledder had ik onderwiels al uut de schure haeld en klaorlegd. In een hoekien van de schure vun ik verempeld ok nog een rollegien gaas. Kwam dat even mooi van passe! Et wodde vuuf ure en daor kwam mien redder in nood. De man klom rap op de ledder omhogens en dee de onderste dakpannen d’r of. ‘Hier naost de regenpiepe zit de meerste ruumte onder de pannen, zodoende nusselen ze daor graeg’, kreeg ik van omhogens te heuren. ‘D’r zit hiel wat rotzooi onder de pannen, waor laot ik dat?’

‘Smiet mar naor beneden dan redde ik et wel op!’ reup ik,  al laank bliede dat ik zels niet op die ledder hoefde.

Doe ik zag wat daor allemaole wel niet onder die pannen weg kwam! Ik hebbe even mal mit mien oren staon te flapperen, geleuf dat mar. Een hiele toekebos, ja wis en waorachtig, flinke lange toeken ok nog! Allemaole mos! Doe kreeg ik votdaolik in ‘t snottien waor as et mos bi’j mi’j buten uut de bloembakkies bleven was. Daor had ik mien heufd al zo lange over breuken, mar now wodde die vraoge dus een weet. Veerder kwam d’r nog allemaole klein grös- en haorig spul onder de pannen weg, en zels nog een stokmennig pepieren zakdoekies. Zollen die kauwgies bi’j de meitied ok zoe’n last hebben van hujkoorts, krekkengeliek as ikke? vreug ik me of. Lichtkaans kun ze ok gewoon slim snotterig west wezen netuurlik, daor wil ik of wezen. De klussiesman het et zó maekt, dat die kauwgies niet meer onder mien dakpannen kommen kunnen. Hi’j het een stok gaas in de geute daon en et mit een lattien vaastespiekerd. ‘Eers sjorren die zwatstatten et gaas d’r zo weer weg’,  zee de goeie man vanuut hogere sferen.

Wiels hi’j daor boven in de dakgeute doende was, zatten de beide kauwgies op mien schostien en nammen de boel in ogenschouw. Ze tsjekkerden en gongen tekeer, ik vermoed dat ze tegen mekeer foeterden: ‘Tsjekker-de-tsjek, wel potverdikkeme, komt daor even een vremde kerel die oons nust vothaelt. Et moet niet gekker wodden, now is al oonze muuite veur niks west. Tsjekker-de tsek, kuwwe weer vanni’js beginnen! Hawwe krek zoe’n mooi plakkien vunnen kot bi’j Sjoukje heur slaopkaemer, en now komt d’r evenpies zoe’n kerel die oons bouwwark in een scheet en een zocht ofbrekt. Tsjekker-de-tsjek, zoj’ zoe’n kerel now niet!’

As bescheid heb ik naor ze roepen: ‘Zuken jim mar een holle boom of een karketoren. Daor bin d’r genoeg van, en dan kuj’m morgens in alle vroegte zovule kebaol maeken as daj’m zels willen. Now kan ik me morgens weer es uutslaopen.’

Sjoukje Oosterloo

Moezeplaog: ni’j verhael van Sjoukje Oosterloo

Moezeplaog

Vergeten doe ik et nooit meer, die keer dat mien mem op zoolder in de lappedeuze an et zuken was naor een geschikt lappien om argens wat mit te verstokken. Netuurlik zat ik daor as kiend mit de neuze kot bovenop, doe daor inienen een moes uut springen kwam. Et besien wodde stoort in zien waarme nussien tussen de lappies. Et het jaoren duurd eer mien moezeangst verdwenen was, mar vandaege de dag is et wel over. Veural now we in oonze perveensie konfronteerd wo’n mit een moezeplaog is mien angst veur die kleine opvreterties wel over. Et is toch alderneerst aj’ die beelden zien op tillevisie, hoe as alle gröswottels deurvreten wodden en et grune laand veraandert in een brune doodse vlakte mit allemaole gatten d’r in. De boeren hebben d’r een dikke strop an en jim hoeven d’r dan ok niet mal van op te kieken dat d’r mennig bedrief om ziepe gaot. Vergoeding kriegen de bedrieven niet omreden dit onder et bedriefsrisiko valen zol. Laot me niet lachen! Dit is echt gien bedriefsrisiko meer! Geld om vot te geven an ere lanen omreden zi’j geldpiene hebben is d’r wel, mar oonze boeren laoten ze gewoonweg versoepen. Oons mooie grune gröslaand gaot hielendal naor de barrebiesies as d’r niks an daon wodt om dit knaegende moezevolk te bestrieden.  Onder waeter zetten is gien optie, en mit gif bestrieden mag niet! Niks wodt d’r daon om disse plaoge te bestrieden. Doukies greven ze ok nog deur oonze zeedieken henne en jim kun wel raoden wat as d’r dan gebeurt, dan holen wi’j gien dreuge voeten meer!

Aj’ nog even veerder daenken dan weej’ dat d’r toekem jaor gien grös meer gruuit, de boeren dus gien voer meer hebben veur heur vee en de koenen dus ok gien melk meer geven. Dan is d’r gien melk, yochurt, botter en keze en zoks zo wat meer te kriegen. Dan zuj’ oonze hoge heren piepen heuren, dan piepen ze nog vule hadder as die miezerige moezen now doen. Een oplossing veur dit perbleem zol wezen as et es hiel hadde vriezen gong, mar dat liekt d’r nog in de veerste veerte niet op.

Toch moet d’r rap wat an daon wodden: laot oonze grondtroepen, de katten, d’r mar op los. Alle katten uut de asiels moeten mar loslaoten wodden op et laand waor die plaoggeesten huusholen. Zi’j die oonze boeren now in de stront zakken laoten, meugen dommiet helpen om de katten weer te vangen as ze heur wark daon hebben, en de moezeplaog verleden tied is.

Sjoukje Oosterloo