Et Fochtelervene – Van Iestied Naor Wieshied – Trailer #1 (2021)

Prissentaosie dokementaire ‘Van iestied tot Wieshied’ in septemer

In september zal de prissentaosie wezen van de dokementaire over et Fochtelervene ‘Van iestied naor wieshied. Et verhael veur die dokementaire wodde schreven deur historikus Thomas Rovers uut Grunningen, en ok de opnaemen en de regie weren in hanen van him. Hi’j dee dat in opdracht van de Stellingwarver Schrieversronte, die veur dit prachtige projekt een flink subsidiebedrag kreeg van Rabobaank Heerenveen-Zuidoost Friesland.

Ontstaons- en laandschopsgeschiedenis

In de verhaelende dokementaire, die ongeveer een ure duren zal, kommen veul verschillende aspekten an de odder die mit et Fochtelervene te maeken hadden, of nog altied hebben. Hoe ontston et gebied, wie woonden d’r, hoe leefden de meensken mit en op et vene, wat veraanderde d’r deur de jaoren henne. De trailer die sund 10 juni klaor is geft een goeie indrok van wat in de dokementaire te zien wezen zal.

Veul ommedaenken is d’r veur de ontstaons- en laandschopsgeschiedenis van et gebied. In de film vertellen daor mit naeme dr. Roy van Beek (archeoloog) en promovendus Cindy Quik (fysisch geograaf) over. Beide bin verbunnen an de WUR (Wageningen University & Research), en bin deur laandschopshistorikus drs. Dennis Worst uut Else hierveur benaoderd. Worst, sund een posien warkzem bi’j Laaandschopsbeheer Frieslaand in Beetsterzwaog, vertelt zels over de laandschopsgeschiedenis. An de dokementaire warkten o.e. ok Netuurmonumenten (eigener en beheerder van et gebied) mit en streekkenner Otto de Vent van De Fochtel. Butendat is ok Jan Oosterkamp van De Fochtel, die in september 2020 uut de tied raekte, in de film te zien en te heuren. In et vroege veurjaor van 2020 was Rovers nog op bezuuk bi’j Oosterkamp en maekte doe die opnaemen. 

Van oergebied tot van levensbelang

Mit disse briede opzet wil de Stellingwarver Schrieversronte veural zien laoten wat et Fochtelervene deur de ieuwen henne west is: van oergebied tot van levensbelang veur de bewoners, tot et netuurgebied van now. Antrekkelik veur de meensken in de buurt en veur bezukers van heinde en veer.

Ere mitwarkers

Veur de voice-over las Femmie van Veen (Hooltpae) de teksten in, veur et geluud zorgde Robert Lanting uut Arnhem, die ok veur de filmmeziek tekende. De animaosies in de film bin van Timme van Munster, wiels d’r ok illestraosies in te zien binnen van Ulco Glimmerveen. De produktie was in hanen van Sietske Bloemhoff (Ni’jberkoop).

Opnaemen voice-over dokementaire Fochtelervene in dörpskantine Ni’jberkoop

Bericht bekijken

Oflopen zaoterdag wodde in de daorveur zo geschikte dörpskantine van Ni’jberkoop de voice-over opneumen t.b.v. een dokementaire over et Fochtelervene. Die dokementaire wodt schreven en regisseerd deur historikus Thomas Rovers uut Grunningen. Hi’j dot dat in opdracht van de Stellingwarver Schrieversronte, die veur dit prachtige projekt een flink subsidiebedrag kreeg van Rabobaank Heerenveen-Zuidoost Friesland.

Links: Sietske Bloemhoff nemt nog even een stokkien tekst deur mit Femmie van Veen. Rechts: Thomas Rovers konterleert tegere mit Robert Lanting een opnaeme in saemenhang mit et beeldmateriaol. (Foto’s: Lenus van der Broek)

Intied bin alle opnaemen klaor; Rovers is now drok in de weer mit et ofronden van de dokementaire. Femmie van Veen (Hooltpae) las oflopen zaoterdag de teksten veur de voice-over in, de filmmeziek is van Robert Lanting uut Arnhem, die ok veur et geluud. De produktie is in hanen van Sietske Bloemhoff (Ni’jberkoop). De dokementaire zal in september prissenteerd wodden.

Ontstaons- en laandschopsgeschiedenis

In de verhaelende dokementaire, die ongeveer een ure duren zal, kommen veul verschillende aspekten an de odder die mit et Fochtelervene te maeken hadden, of nog altied hebben. Hoe ontston et gebied, wie woonden d’r, hoe leefden de meensken mit en op et vene, wat veraanderde d’r deur de jaoren henne.

Veul ommedaenken is d’r veur de ontstaons- en laandschopsgeschiedenis van et gebied. In de film vertellen daor mit naeme dr. Roy van Beek (archeoloog) en promovendus Cindy Quik (fysisch geograaf) over. Beide bin verbunnen an de WUR (Wageningen University & Research), en bin deur laandschopshistorikus drs. Dennis Worst uut Else hierveur benaoderd. Worst, sund een posien warkzem bi’j Landschapsbeheer Friesland in Beetsterzwaog, vertelt zels over de laandschopsgeschiedenis. An de dokementaire warkten o.e. ok Natuurmonumenten (eigener en beheerder van et gebied) mit en streekkenner Otto de Vent van De Fochtel. Ok Jan Oosterkamp van De Fochtel, die een schoffien leden uut de tied raekte, is in de film te zien en te heuren. In et vroege veurjaor van 2020 was Rovers nog op bezuuk bi’j Oosterkamp en maekte doe die opnaemen. 

Van oergebied tot van levensbelang

Mit disse briede opzet wil de Stellingwarver Schrieversronte veural zien laoten wat et Fochtelervene deur de ieuwen henne west is: van oergebied tot van levensbelang veur de bewoners, tot et netuurgebied van now. Antrekkelik veur de meensken in de buurt en veur bezukers van heinde en veer.  

Bloemegiesmark; een verhael van Sjoukje Oosterloo

Bloemegiesmark

Op Goeie Vri’jdag is et op een boel plakken bloemegiesmark. 

Now bin ik eers hielendal gien markloper, heur. Drommen volk bin d’r en ie kommen mit ongenaodig blauwtrapte ti’jen weer thuus. Toch heb ik d’r veurig jaor een reize an waogd. Ik dochte: lao’k  Goeie Vri’jdag mar evenpies naor de stad van et peerd van ome Loeks rieden. Zodoende spande ik mien peerd op vier wielen in en gong op naor de jaorlikse bloemegiesmark. 

   A’k  an die mark weerommedaenke, vuul ik nog hoe zeer me de boek dee van ’t lachen. Meensken, wat he’k een wille had om et taelgebruuk van die markkoopluden. Krekkengeliek as ik daor as Stellingwarfse op die mark was, weren daor vanzels ok pattie oosterburen, Duutsers wel te verstaon. Die meensken hebben krek as wi’j, ok bloemetunegies waor as weer wat in plaant wodden moet bi’j de meitied.

   Ik kochte me wat plaanties veur in de tuun. Liekewel kochten oonze oosterburen meerstal geraniums veur an et balkon. Mar et geft allemaol niks, binnen of buten… een geranium dot et altied goed. 

   Wiels ik over de mark van kraom naor kraom slinterde, heurde ik de markkoopluden ommeraek tegen mekaander opbieden. De iene raosde nog luder as de ere. En wat praotten die Nederlaanse koopluden verhipte goed Duuts!!! Alderdeegst as et om haandel gong, heur mar es.

   ‘Zwei pflanzen für ein tzientje. Alsob das nichts ist!’ Disse koopman wus neffens mi’j nog gieniens dat ze in Duutslaand de euro ok al hadden.  Ein tzientje… man, laot me niet lachen, die tied hewwe al lange had, gnees ik bi’j mezels.

   Bi’j een ere kraom wodde ik ok al in et Duuts anspreuken: ‘Fraulein, die vioolchen haben sie ausgekoekt? Ich pakke ze wohl eben in,’ beud de koopman me an. ‘Jow doen mar, hoeveul geld kriej’ van me?’

   ‘Funf un dreiszig, und kein cent minder,’ was zien bescheid. De man gong zo op in zien veronderstelling da’k een Duutse wezen zol, dat hi’j gieniens heurde da’k Stellingwarfs tegen him praotte. Aenlik wa’k wel wat in mien wiek scheuten, mar ja, de man was gien taelbolleboos, koj’ an zien praot wel heuren. 

   Ik waonde me zuver as wa’k in die Heimat, alles en iederiene praotte mar Duuts. Now ja… Duuts… et mos d’r op lieken, mar et was om je slop te lachen.

   Drommen volk was d’r op ’e mark, waoronder ok een peer slimme vrouwluden. Aachterenneer an leupen ze, mit een lange stok van schoolder naor schoolder, waor an de tassen mit bloemen hongen die ze kocht hadden. Op disse meniere konnen ze hiel wat mitnemen. Et geveer zat d’r wel in, dat ze heur tevule anschaften en et doukies allemaole niet in de kofferbak van de auto passen zol. Die stok dee me daenken an hoe awwe jaoren herwerts op et ies mittenneer an de stok scheuvelden.

Inienen wa’k veur een kraom mit orchidenen anbelaand. De koopman leut zien stemme schallen: ‘Weer hat belang bi’j die wunderschöne orchidee? Ja die…,’ hi’j wees naor een grote geel bluuiende bloeme. ‘Fünfundzwanzig euro für die Riesenorchidee!’

   Een kiend zeurde zien mem an ’t heufd om een iesien. Votdaolik wees de orchideneman mit zien haand naor een ieskarre, an de ere kaante van de straote: ‘Ja, dan musst du dort sein, da verkaufen sie eis.’

   De orchidenen weren donkt me aorig an de pries, omreden d’r niet vule argewaosie geven wodde deur et pebliek.

   Vol vuur gong hi’j wieder: ‘Nun musst es nicht gekker wurden. Ik habe vier kinder en muss auch essen. Zwanzig euro und kein euro minder.’ D’r wodde him deur gien meens gelok daon.

   ‘Kein dreizig, kein zwanzig, aber fünfzehn euro!’ zakte hi’j. ‘Niemand? Dann können Sie roestig verderlaufen.’

   Gelokkig is d’r gieniene intrapt veur twintig euro. Die kerel hadde je dan mooi even vuuf euro deur de neuze boord, omreden hi’j ze now inienen wel veur vuuftien euro slieten wol. ‘t Was wel een lieperd, mar ja, daor bi’j’ ok koopman veur.

   Glimkende leup ik wieder en trakteerde mezels op zoe’n lekker koold geval bi’j de ieskarre. De ieskoman bedaankte me doe ik betaelde: ‘Wohlbedankt. Und smakken Sie lekker.’

   Kotbi’j ston een baankien en daor gaf ik me op daele, wiels ik geneut van mien iesien en van et koeterwaals dat de markkoopluden d’r uutkraomden. Wat een anstelleri’je, waoromme praoten ze niet gewoon heur memmetael, docht ik.

   Een toertien laeter zag ik in een kraom een aorig plaantien staon. ‘Wanneer bluuit disse plaante eins?’ was mien  vraoge an de koopman.

   ‘Blüht in das voorjaar, blüht in das najaar. Zweimahl ja. Und die weissen, die bluten die ganze zommer,’ wodde me uutstokt.

   ‘Man, man,’ lachte ik him uut, recht in zien gezichte. ‘Praot mar gewoon je eigen tael, dan verstao ik je ok wel, heur.’

   Veraldereerd steerde de koopman me an: ‘Bi’j’ dan gien Duutser?’ vreug hi’j.

   ‘Me donkt dat kuj’ an mien spraoke toch wel heuren?’ gaf ik bescheid. ‘Butendat, die Duutsers moe’n heur hier mar anpassen. Awwe bi’j oonze oosterburen binnen, moewwe heur tael ok praoten, eers doen ze krek as verstaon ze oons niet. Mar oe wee… as et om geld gaot dat ze van oons tegoed hebben, dán verstaon ze oons wél!’ zee ik.

   ‘Verempeld!’ schatterde de man et uut van wille. ‘Jow hebben aenlik groot geliek, ik zal d’r omme daenken,’ gaf hi’j ruterlik toe.

   Doe ik nog weer een lopien veur de kraomen langes dee, heurde et zuver een betien vremd; zoe’n Grunnings praotende koopman tussen al die surregaot-Duuts praotende koopluden.

   Aj’m tegen de Paoskedaegen ok naor de bloemegiesmark in de Martinistad gaon, al koop ie ok gien bloeme, daj’ wille hebben daor kuj’ wisse van wezen. Neem mar een extra buusdoek mit, omreden ie je een stieselbulte lachen om dat malle praot wat aj’ daor heuren.

    As die markkooplu toch es gewoon deden. Veur heur memmetael hoeven ze heur niet te schaemen. Mar ja, et gaot heur om de verdienste…, vandaor die anstelleri’je. Daor wringt ’m de schoe!

   Ien ding moej’m me beloven, aj’m d’r ál henne gaon: praot mar gewoon Stellingwarfs. Oonze oosterburen verstaon jim dan grif wel. Niks gien anstelderi’je op ’e bloemegiesmark.

Sjoukje Oosterloo

Roem € 500,- Rabo Clubsupport!

De grote Rabo ClubSupport het de SSR roem € 500,- opleverd! Daor biwwe vanzels ommeraek bliede mit. De anvraoge was daon om een Stellingwarfs lietiesprojekt veur kiender mit te financieren. Iederiene die op oons stemd het: HATTELIK DAANK!!!