Ni’j Schrieversronteprojekt: ‘Waor De Lende’

De Lende: op ‘e boverste foto bi’j Bekhof bi’j Berkoop, op ‘e onderste bi’j Kontermaans op ‘e Hoeve (feberwaori 2020, @Sietske Bloemhoff)

Binnen et ni’jste Schrieversronteprojekt ‘Waor De Lende’ zal o.m. in een omvangriek boek de Stellingwarver revier De Lende in al zien facetten beschreven wodden. Een tal deskundigen op et gebied van de geschiedenis, et laandschop, de netuur en de tael hebben hier eerder onderzuuk naor daon, en sommigen laeter of ze bin daor nog mit an de gang. Zo hul bi’jglieks dr. Meindert Schroor tiedens et Lendesymposium in 2014 de slim interessaante inleiding ’Venen, grenzen en verdedigingswerken’, en die lezing van doe wodt in de ni’je uutgifte opneumen. Datzelde gelt bi’jglieks ok veur de inleiding ‘De stried tegen et Lendewaeter’ van Geert Lantinga over de ontginningsaktiviteiten in de 18e en 19e ieuw en de inleiding ‘De Lende en femilie in oons Lendedal. Naemegeveri’je, verbanen en verklaorings’ van Henk Bloemhoff. Veur ni’je heufdstokken zorgen Henk J. Jager (over de vegetaosie- en florakartering) en Freddie de Vries (over voegels en ere bewoners van de Lendevallei).  

(Digitale) kuierroutes

De acht inleidings in et boek geven mitien veul ni’je meugelikheden veur et an now toe nogal beparkte anbod t.b.v. et toerisme in et gebied. De uutwarking van die meugelikheden zullen liekewel ok veur veul Stellingwarvers ommeraek antrekkelik wezen. Daorbi’j moet niet alliend docht wodden an speciaole kuierroutes, mar ok an exkursiemeugelikheden veur verschillende doelgroepen. Zo zal d’r veur elk onderwarp een route uutwarkt wodden waor juust dat thema veerder in an de odder komt en anschouwelik maekt wodden zal. De routes zullen ok digitaol volgd wodden kund deur ze an te bieden op et YouTube kenaol van de Stellingwarver Schrieversronte. Veur dit onderdiel van et projekt zullen de inleiders al vertellende per route filmd wodden deur filmmaeker Thomas Rovers uut Grunningen. Disse opnaemen bin veural bedoeld veur liefhebbers die om wat veur reden dan ok et gebied niet zels bezuken kunnen.

Lendewebstee

Veur bewoners en toeristen (jong en oold) zal de ‘Lendewebstee’ ontwikkeld wodden mit een grote verscheidenhied an onderwarpen. Ok bestaonde (toeristische) bedrieven in de Lenderegio zullen van disse webstee gebruuk maeken kunnen. Datzelde gelt veur bedrieven die (mit mekeer) zorgen veur een optimaole biodiversiteit t.b.v. de veerdere bescharming van et gebied. Butendat zullen t.b.v. et vervolgonderwies digitale Lendelessen ontwikkeld wodden.

Ni’j boek bi’j de Schrieversronte: ‘Houd je goed’

’Houd je goed! Brieven aan een dienstweigeraar 1935/1936/1937’. Bezorgd en ingeleid door Lammert Gosse Jansma, met medewerking van Anne Veenstra.

Dit boek is vermoedelik et eerste boek dat in 2021 deur de Stellingwarver Schrieversronte uutgeven wodden zal. In et boek vertelt dr. Lammert Jansma, de vroegere direkteur van de Fryske Akademy, over zien schoonheit Fokke Veenstra en die zien bruur Jan. Beide weren idealist, ze weigerden dienst (ok burgerdienst), weren anhangers van et socialisme en anarchisme en weren gehielonthoolder. Deurdat ze de dienst weigerden, belaanden ze beide in de gevangenis. Van daoruut schreven de bruurs mit femilie, kammeraoden en meensken mit dezelde idenen en opvattings as heur. Mit naeme in de omgeving van Appelsche weren dat d’r nogal wat. D’r was in Appelsche een hiele groep, ok veul jonge meensken, die dezelde idenen – socialisme, anarchisme, antimilitarisme en gehielonthoolding – d’r op naohullen.

   Nao de dood van Fokke bin de brieven in et bezit kommen van zien dochter, die et belang d’r van veur heur heit mar ok veur eren zag, en zi’j het ze beweerd. An de haand van die brieven het Jansma een opmarkelike periode uut de geschiedenis van en rond Appelsche beschreven, mar dee ok nog es hiel veul extra onderzuuk, zodat ‘Houd je goed!’ ok daoromme een butengewoon interessaant boek wezen zal.   

 

Dokementaire Fochtelervene: van oergebied tot van levensbelang

Op et mement warkt filmmaeker Thomas Rovers uut Grunningen nog hadde deur an zien dokementaire over et Fochtelervene. Die dokementaire maekt hi’j in opdracht van de Stellingwarver Schrieversronte, die veur dit prachtige projekt een flink subsidiebedrag kreeg van Rabobaank Heerenveen-Zuidoost Friesland. Alle opnaemen veur de dokementaire bin intied maekt, Rovers is op dit mement drok in de weer mit et monteren van de film. Et doel is dat de dokementaire begin 2021 klaor is.  

Ontstaons- en laandschopsgeschiedenis

In de verhaelende dokementaire kommen veul verschillende aspekten an de odder die mit et Fochtelervene te maeken hadden, of nog hebben. Hoe ontston et gebied, wie woonden d’r, hoe leefden de meensken mit en op et vene, wat veraanderde d’r deur de jaoren henne.

   Veul ommedaenken is d’r veur de ontstaons- en laandschopsgeschiedenis van et gebied. In de film vertellen daor mit naeme dr. Roy van Beek (archeoloog) en promovendus Cindy Quik (fysisch geograaf) over. Beide bin verbunnen an de WUR (Wageningen University & Research), en bin deur laandschopshistorikus drs. Dennis Worst uut Else hierveur benaoderd. Worst, sund kot warkzem bi’j Landschapsbeheer Friesland in Beetsterzwaog, vertelt zels over de laandschopsgeschiedenis.

   An de dokementaire warkten o.e. ok Natuurmonumenten mit en streekkenner Otto de Vent. Ok Jan Oosterkamp, die een schoffien leden uut de tied raekte, is in de film te zien en te heuren. In et vroege veurjaor was Rovers nog op bezuuk bi’j Oosterkamp en maekte doe die opnaemen. 

Kenniscentrum SSR

De Fochtel heurt bi’j de vroegst bewoonde gebieden van Noord-Nederland. D’r was in elk geval al veur oonze jaortelling spraoke van bewoning. Dat wodde dudelik doe de bekende perf. A.E. Van Giffen in de dattiger jaoren van de veurige ieuw de grondsporen van een nederzetting uit de prehistorie ontdekte. Dat betekende ok dat d’r doe al spraoke west wezen moet moet van de invloed van et gebied op de meens en aandersomme. Veul bronmateriaol  wodt sekuur beweerd in et Kenniscentrum van de Stellingwarver Schrieversronte, zoas de kollektie van H.J. Popping en dat van et in 2005 uutgeven boek ‘Archeologie van de Stellingwerven’ van Sake Jager en Evert van Ginkel. 

Van oergebied tot van levensbelang

Mit deze briede opzet wil de Stellingwarver Schrieversronte veural zien laoten wat et gebied deur de ieuwen henne west is: van oergebied tot van levensbelang veur de bewoners tot et netuurgebied van now, antrekkelik veur de meensken in de buurt en veur toeristen.  

Thomas Rovers

Filmmaeker en historikus Thomas Rovers uut Grunningen verdiende in de Stellingwarver regio eerder al zien sporen mit et schrieven en regisseren van de speulfilm ‘Daor klept de klokke weer’, en kotleden verzorgde hi’j nog de opnaemen van een tal veurleesverhaelties veur ukken. Veur de Stellingwarver Schrieversronte zal hi’j ok veur de verfilming van verhaelen van Rob Zethoven, oold-huusdokter uut Berkoop, zorgen gaon.

Foto: Ype Dijkstra

De Ovend van december 2020 is d’r!

De leden van de Stellingwarver Schrieversronte en zo ok de aandere abonnees van ‘De Ovend’ hebben him al weer in huus kregen: de zesde en toegelieke laeste oflevering van et Stellingwarver tiedschrift ‘De Ovend’. Twintig euro per jaor, losse nommers € 4,00.
Et is weer typisch een hiel mooi Ovend-nommer dat veur oons ligt. Een pracht van een artikel staot an et begin, dat wil zeggen krek nao een mooi ‘Veuroffien’ van Jan Koops over zien verhuzeri’je en perikels d’r bi’j. Dat mooie artikel is van de haand van Kjest Herder. Et is een vraoggesprek mit scheidend direkteur Sietske Bloemhoff. Titel: ‘Sietske Bloemhoff: “Et zit d’r op!”. Behalven Schrieversronte-angelegenheden duken ze tegere ok in veerdere aktiviteiten van Sietske, zoas op et terrein van de folk-meziek in et verleden. D’r volgt nog een ofscheidssymposium in et ni’je jaor. Wanneer is nog niet wisse. Anslutend lezen we ankondigings van twie ni’je boeken: ‘Jaorboek Nedersaksisch 1 (2020)’ en ‘Introduction to Dutch Low Saxon. Language and Literature’. In beide boeken staot ok et Stellingwarfs in ’t volle locht.
Alweer een pracht van een artikel volgt dan: ‘De slag bi’j Berkoop die niet deurgong’. Dat is een uutvoerige uutienzetting van historikus Sierd van Randen, ofkomstig van Oosterwoolde, die mit een starke zelsberisseneerde uutleg van een bepaolde pesaosie uut de ‘Quedam narracio de Groninghe, de Thrente, de Covordia’ (bi’j streekgeschiedkundigen goed bekend), annemelik maekt dat een veurneumen ‘slag’ bi’j Berkoop die toch niet deurgong, dudet op de ienhied ‘Stellingwarf’ al in 1232. Mit ere woorden, Stellingwarf as ‘laand’ begint dan al, niet pas in 1309 (et jaor van bekende Stellingwarver oorlogvoerderi’je om en in Vollenhove). Attie Nijboer komt mit et gedicht ‘Gevangen’, en dan volgen verhaelen van Rob Zethoven: ‘Een onvergetelike sunderklaosaovend’, Freddie de Vries: ‘Een allemachtig taoi volk!’, Kjest Herder: ‘Aandere liefde’, Sjoukje Oosterloo: ‘Ni’jjaor in Aovendrood’ en Carol Klok: die vertelt over ‘Popke Lap, de hooltsnieder van Scharpenzeel’. In ‘Kniezebikker en kniezebieter. Over een peer Stellingwarver voegelnaemen’ gaot taelkundige Henk Bloemhoff in op et komof van die biezundere woorden. Frank Spijkers zien strip ‘Otto, heer van Buil’ past bi’j de tied van de schieteri’je mit vuurwark om ni’jjaor henne. Hoe dat kan? Zels lezen, disse mooie ‘Ovend’. Dan kriej’ d’r nog ni’jgies en redaktionele zaeken op toe!

Op ‘e foto: Sietske Bloemhoff mit heur beide honnen (@Kjest Herder)

Roem € 500,- Rabo Clubsupport!

De grote Rabo ClubSupport het de SSR roem € 500,- opleverd! Daor biwwe vanzels ommeraek bliede mit. De anvraoge was daon om een Stellingwarfs lietiesprojekt veur kiender mit te financieren. Iederiene die op oons stemd het: HATTELIK DAANK!!!