Te Keunst en te Kuier

De organisaosie en de dielnemers van et tuunfestival Te Keunst en te Kuier hebben niks te klaegen had! Niet an belangstelling, pattie meensken toogden langs pad en diek om keunst, kultuur en vermaek te snoeven en te erveren. Wat ok zeker mit zat was et prachtige naozoemerweer. De weergoden weren oons alderdeegst goed gezind. Beide daegen, 4 en 5 september scheen de zunne volop, dat de stemming zat d’r goed in.

Ok bi’j FriesGoed in Ni’jeberkoop waoras Grietje Bosma en ik, Attie Nijboer, tegere veurdregen mochten in de eigen streektael. De gedichten weren speciaol maekt veur disse tuunsessie, waorbi’j liekewel de omgeving en et thema ‘eupen’ een goeie bron veur inspiraosie weren.

Ik brocht daor o.e. een ode an FriesGoed en Grietje schreef een gevulig gedicht over de LHBTIQAPC vlagge die daor an de gevel wappert.


Ode an FriesGoed

FriesGoed
Goed Fries
Et parredies op eerde
Van Gerben en Janou

Mooi broesplak
Veur keunst en kultuur
Mit koulissen d’r ommetoe

Beider passie, liefde
En andacht veur netuur
Zo ludet heur webstee

Zette eerst de galerie
En laeter ok nog
De B&B uut stee

Et vri’je, kreatieve
Komt goeddiels
Van heur haand

Hi’j het ok
Zorg en oge
Veur de praktische kaant’

Heur boerderi’je is
Een kuuroord veur
Verbelinge en vertier

Welkom, FriesGoed is eupen
Vule jow thuus
Op jow eigen menier

Meenske en dier
Vienen hier
Heur gerak

Heur butenbad
Is een eupenbaoring
De steerns bin jow dak!

Hier in de midden
van de buurtschoppen
Iegypte en Frankriek

Kuj’ nog votdromen
Kom ie tot heerlik tot rust
Is al et mooie binnen haandberiek

Zorgzem is hier de maot
Fietsen, kuieren of luibuizen
Meugelikheden te over, in overvloed.

FriesGoed
Goed Fries
Alles is goed
En niks moet!


eupen wezen
(de lhbtiq+vlagge op disse lokaosie)

“et gaor over oonze twiede dochter
makkelik vienen we et niet
mar we gaon et mit jim delen
dan biwwe et ok mar kwiet

ze is verliefd,da’s niet bezunder
mar ingewikkeld is et wel
hi’j is nog man
mar zit in et verkeerde vel

zien naeme anpast, dat gong makk’lik
mar et aander zomar niet
zien huwelik is al naor de knoppen
en ok zien kiender hebben verdriet

en now trof hi’j oonze dochter
ze wodden verliefd, ja allebeide
op man? of vrouw? wie zal et zeggen?
of bin et einliks now twie meiden…?

laoten we d’r eupen over wezen
en et oonze vrunden zeggen
dan kuwwe d’r mit mekere over praoten
en hoeven we laeter niks meer uut te leggen”.

Nedersaksisch meerst spreuken officiële regionaole tael

Zoe’n kwat van de 15-plussers bruukt thuus et meerst een ere tael as et Nederlaans. Dat kan gaon om een dialekt, een regionaole tael: Limborgs, Fries of Nedersaksisch, of om een ere taal, zoas Engels, Pools of Turks. Et bruken van regionaole taelen en dialekten verschilt naor gelang de regio, mar ok opleiding en leeftied bin van invloed. Dit dot blieken uut ni’je ciefers van et CBS-onderzuuk Sociaole saemenhang en welwezen, dat in 2019 onder roem 7,5 duzend personen uutvoerd is.
De drie regionaole taelen mit mekeer tellen veur 10 percent. De verdieling is zo: Nedersaksisch: 5 percent, Fries: 2 percent en Limburgs: roem 3 percent).

Et is de eerste keer sund 1998 dat over dit onderwarp een nationaol onderzuuk holen is dat baseerd is op een representatieve steekproef. De dielnemers gavven bescheid op de vraoge: ‘Welke tael of welk dialekt wodt bi’j jow thuus et meerst praot?’ Daorbi’j konnen ze kiezen uut een lieste mit 111 taelen en dialekten. Butendat konnen ze een tael of dialekt zels angeven as die niet op ‘e lieste stonnen. Mit mekeer wodden 149 taelen en dialekten nuumd. Et hiele CBS-onderzuuk is nao te lezen op heur webstee, zie:
ww.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/28/kwart-15-plussers-spreekt-thuis-dialect-of-andere-taal-dan-nederlands
De uutgebreide risseltaoten bin publiceerd as artikel, dat op dat adres te vienen is: ‘Talen en dialect in Nederland – Wat spreken we thuis en wat schrijven we op sociale media?’

Stellingwarver kollums van Jan Koops op Omroep Frieslaand

Et was oflopen weke al in et ni’js dat van 31 meie of Omroep Frieslaand mit een hiele ni’je opzet van heur radiopergrammes komt. Zo wodt d’r mar liefst veur vier hiele ni’je pergrammes zorgd, wiels ere pergrammes verni’jd wodden.  

Jan Koops lödt de Elsiger klokke, naodat et boek ‘Luudklokken en klokkestoelen in Stellingwarf’ (hi’j is iene van de twie auteurs) prissenteerd wodde (foto: Lenus v.d. Broek).

Et popelaire morgenpergramme Fryslân fan ‘e moarn mit Jacob Stelwagen en Jantine Weidenaar is iene van de pergrammes die verni’jd wodden. Et gaot een halfure langer duren, en zal daoromme deurgaon tot half tiene. Neffens heufdredakteur Ingrid Spijkers het blieken daon dat een de hieltied grotere groep luusterders ok nao negen ure nog verlet het van ni’js en infermaosie. (Zie hierveur ok de webstee van de omroep.) In dit verni’jde pergramme zal butendat wekeliks een Stellingwarver kollum te heuren wezen, krek as ok iene in et Biltds. Veur de Stellingwarver kollum zorgt Jan Koops, hi’j is o.e. redaktielid van et Stellingwarfs tiedschrift De Ovend.

Veurig jaor hadden Jan de Groot van Stichting Bildts Aigene en doe nog Schrieversrontedirekteur Sietske Bloemhoff een gesprek mit Ingrid Spijkers. Dat was omreden beide taelinstituten vunnen dat d’r wel es wat meer ommedaenken veur beide taelen op ’e omroep wezen kunnen zol. Vrouw Spijkers kon heur daor goed in vienen, zodat van die tied of mit riegelmaot o.e. citaoten van Stellingwarvers en Bildkers in de eigen taelen bruukt wodden op mit naeme de webstee van de omroep. Ok de meugelikheden veur een kollum in beide taelen wodden positief bepraot, en mit goed risseltaot zo dee een schoffien laeter blieken. Wanneer en hoe laete de eerste Stellingwarver kollum percies te beluusteren wezen zal is op dit mement nog niet dudelik.  

Johan Veenstra krigt Zulveren Anjer

Berkoop – De Stellingwarver schriever Johan Veenstra uut Ni’jhooltpae is van ’t jaor ien van de vier
Nederlaanders die de Zulveren Anjer van et Preens Bernhard Kultuurfoons krigt. De onderscheiding
wodt him deur Preenses Beatrix uutreikt in et Keuninklik Peleis op ’e Dam in Amsterdam. Johan
Veenstra is hiel arg bliede mit disse prachtige onderscheiding. Doe hi’j op 20 jannewaori beld wodde,
reageerde hi’j stomverbaosd. ‘Omdat de Stellingwarver Schrieversronte in 1998 de Friese Anjer al es
kregen hadde, ha’k echt nooit docht dat ik nog es een Zulveren Anjer kriegen zol. Mar… et is vanzels
prachtig! Naoda’k et heurd hadde, he’k d’r een naacht haost niet van slaopen kund! Laeter belde Arno
Brok, de Kommesaores van de Keuning me om me te fielseteren.

De aandere laureaten van dit jaor bin Barend van Benthem en Joop en Janine van den Ende. Vleden
jaor is de uutreiking niet deurgaon. De laureaten van doe kriegen van ’t jaor de onderscheiding ok. Dat
bin Kees Bos, Els Blokker en Albert Haar.

De onderscheiding bestaot uut een zulveren medallie an een oranje/rood lint en een oorkonde. De
Zulveren Anjer wodt toekend an meensken die heur verdienstelik maekt hebben angaonde kultuur en
netuur. Johan Veenstra kigt de onderscheiding veur zien jaorenlange vrotteri’je veur en in et
Stellingwarfs.

De Zulveren Anjer wodt verliend sund 1950. Tot an zien wegraeken reikte Preens Bernhard de
onderscheidings ieder jaor uut. Nao zien dood nam eerst Keuninginne en laeter Preenses Beatrix et van
him over. De Drentse schriefster Marga Kool kreeg de Zulveren Anjer in 1985, de Grunninger
schriefster Gré van der Veen in 2004 en de Friese schriever Klaas Bruinsma in 2007.

Johan Veenstra vaalt de laeste tied ommeraek in de priezen. In september 2020 wodde him de Rink
van der Veldepries toekend veur zien laeste roman Vroeger is veurgoed veurbi’j. Die pries moet in
verbaand mit corona nog uutreikt wodden. Op 29 meert vernam hi’j dat de gemienteraod van West-
Stellingwarf him benuumd hadde tot ereburger van West-Stellingwarf. En now dan een Zulveren
Anjer van Preenses Beatrix. Et is waorlik een echt jubeljaor veur de Stellingwarver schriever!

Platform Nedersaksisch wodt vandaege aktief op internet

Vandaege 30 meert 2021 zal et ‘Platform Nedersaksisch’ eupend wodden. Et adres van die mooie webstee is: www.nedersaksisch.com. Behalven over et Nedersaksisch zels (Grunnings, Drents, Stellingwarfs, Sallaans, Twents, Aachterhoeks, Veluws) zal die gaon over de kultuur van de Nedersaksische regio en de geschiedenis. Ok de Stellingwarver Schrieversronte is van begin of an betrokken bi’j de orgenisaosie.