Wat d’r mit Jan de Bosfluiter gebeurde… (verhael)

Veurig jaor schreef de Stellingwarver Schrieversronte een verhaelewedstried uut. Et begin van et verhael was d’r, mar veur et vervolg en de ofloop d’r van kon iederiene zorgen die d’r aorighied an hadde. De drie mooiste inzendings kwammen van Hendrik Betten (Else), Sjoukje Oosterloo (Drachten) en Jan Schonewille (Noordwoolde). Jan Schonewille is o.e. bekend van zien boeken ‘Maaike’ en ‘Alderhaande’; zien verhael kun jim hier now lezen. De ere twie verhaelen wo’n laeter publiceerd.

Et aeventuur van Jan de Bosfluiter

Iederiene in et dörp kent Jan Bos. Of misschien hiet hi’j ok wel Jan van de Bos. Aenlik wet gieniene hoe Jan zien aachternaeme percies is. Hi’j wodt zolange as iederiene him heugen kan – en Jan telt d’r al aorig wat jaorties henne – Jan de Bosfluiter nuumd. Dat komt wis en zeker omreden Jan altied fluit as hi’j onderwegens is. Of hi’j thuus ok altied fluit weten de meensken niet. Want Jan woont alliend, en wat aachterof bi’j de bos. Veul anloop het Jan niet, hi’j het daor ok gien verlet van. Hi’j het an wat kiepen, een peer katten en een hond genoeg. Mar zowat alle daegen ziej’ Jan wel even in et dörp, en dan maekt hi’j graeg een praotien mit de meensken die hi’j tegenkomt.

Nao een peer daegen vaalt et op. Et is aanders as aanders, et is stille op ’e diek. De meensken zeggen tegen mekaander dat ze Jan al een schoffien niet zien of heurd hebben. Dat is toch wel wat nuver. Een dag laeter besluten ze om mar es poolshoogte te nemen, iederiene kan ommes zomar wat kriegen.

Een peer manluden uut et dörp lopen deur de bos op et husien van Jan an. Om huus henne is niks biezunders te zien, et is d’r zo rustig as wat. De buterdeure zit op slot en ok al kloppen ze an, et blift stille. Bruno de hond slat niet an, d’r scharrelt gien kiepe om huus henne, en Jan zien beide katten zien ze ok niet.

Dan kieken de manluden deur et raem van de kaemer. Ze zien niks biezunders, al staon d’r wel wat kaastedeuren los. En et liekt as staot d’r op ’e taofel een brief tegen een koppien an.

De manluden besluten om mar es bi’j de aachterdeure te kieken. Die zit ok vaaste, mar iene van de mannen taast es in de geute en vint daor de sleutel van de deure. Dan gaon ze et huus in…

De manluden uut et dorp kommen de kaemer in en pakken et briefien dat tegen et koppien staot. Ze verbaozen heur d’r over wat d’r op schreven staot. ’BoDa’ staot d’r op… En in kleine letterties: ’Boeren Date’.

Wat gieniene wus in et dorp was dat Jan aenlik diepe van binnen him hiel alliend vuulde. Hi’j maekte altied wel een praotien bi’j de meensken in et dörp. En pattie hadden niet in de gaten dat Jan, wanneer hi’j weer naor zien husien gong, et hielendal niet plezierig vun dat hi’j dan gien anspraoke meer hadde.

Dat was de reden dat Jan reageerd hadde op een adverteensie op ’e webstee van BoDa. Et was een bericht van een vrouw die Jan bekend veurkwam. En dat was ok logisch, want zi’j was al es op ’e tillevisie west mit ’Boer zoekt vrouw’. Jan hadde heur een brievien schreven en zi’j hadde daor mitien op reageerd. Kot daorop was ze Jan opzuken gaon op zien stee in de Stellingwarven. En wat onveurstelber leek veur Jan was gebeurd: ze weren zomar hatstikke verliefd wodden op mekere!

Maaike, want zo was heur naeme, mos weeromme naor de Aachterhoek waor as ze woonde. Mar de twie weren smoorverliefd en konnen mekere niet alliend laoten. Uren zatten ze an de tillefoon. En now was et zoveer kommen dat Jan mit zien hiele hebben en holen naor heur toe gaon was. Bruno de hond, de katten en de kiepen, alles was mitgaon naor et beloofde laand…!

Ienkeer in de Aachterhoek belaand zol d’r van alles gebeuren gaon. Maaike hadde op Internet lezen dat d’r in Frankriek een kesteel te koop was veur iene euro. Et was dan wel een ruïne die aj’ zels opknappen mossen, mar ja, ie hadden dan wel een kesteel! D’r was allienig ien veurweerde an verbunnen: et mos dienen veur een goed doel. Et mos een maotschoppelik verantwoorde bestemming kriegen.

Now, deur wussen Jan en Maaike wel raod mit. Ze bedochten dat et een centrum wodden kon veur vri’jgezelle boeren en boerinnen. De eigeneresse van et kesteel, een vri’jgezelle freule, vun dat een hiel goed plan. Et lag heur nao an et hatte. En zo konnen Jan en Maaike beginnen mit et uutvoeren van heur idee.

Stokkien bi’j betien gongen ze et kesteel opknappen, en al hiel gauw wodde dat bekend in Nederlaand. Ja, et kwam alderdeegst veur de tillevisie! En al even gauw kwammen de eerste boeren en boerinnen naor Frankriek toe om daor een kotte tied deur te brengen. Zo wodden Jan en Maaike zels huweliksmakelers! Van alles maekten ze daor mit in dat vere Frankriek… Ie zollen d’r wel een boek over schrieven kunnen!!

Netuurlik weren Jan en Maaike een poze leden ok weer es naor de Stellingwarven op bezuuk west. Et was daor een daelders mooi plakkien en ze gongen de stee van Jan veurlopig anholen as een vekaansiewoning. Now en dan kwammen ze naor Nederlaand om daor zels wat tot rust te kommen.

De bewoners van et dorp weren bliede dat ze wussen waor as Jan bleven was en ze weren nog blieder dat hi’j ok nog een vrouw vunnen hadde. Ze wussen ondertussen ok allemaole dat Jan en zien Maaike mit wat hiel moois doende weren daor in dat vere Frankriek. Bi’jkotten was d’r weer een bi’jienkomst van Plaetselik Belang. En naor disse biezundere bi’jienkomst zollen Jan en Maaike ok kommen en zollen ze an de haand van foto’s wat zien laoten van heur kesteel in Frankriek.

Op die woensdagaovend zat de zael hielendal vol. D’r kon gieniene meer bi’j in et dörpskefé. Vol trots vertelden Jan en Maaike over heur erverings in Frankriek. De dörpsgenoten weren meraokels enthousiast. Doe Jan en Maaike klaor weren mit heur verhael klonk d’r een lange tied anholend applaus. De veurzitter van Plaetselik Belang bedaankte Jan en Maaike hiel hattelik veur heur bi’jdrege. En as verrassing hadde hi’j ok nog een kleinighied mitneumen. Vol spanning pakten Jan en Maaike et kedogien uut. En wat zat d’r in et pepier? Een prachtig mooie foto van de stee van Jan in de bos. En midden op et dak van et huus was een kladdegien plakt. En weten jow wat daor op ston?

Och… dat weten jow wel!

Harmen Houtman nommeneerd

Veur de verhaelewedstried die alle jaoren orgeniseerd wodt deur et Skriuwersboun, Cedin en et Friesch Dagblad bin 51 verhaelen instuurd, verdield over een junior- (12) en in seniorkattegorie (39). Dit jaor was et thema ‘Gien stiel?!’. Dat onderwarp hadde te maeken mit et feit dat et van ’t jaor honderd jaor leden is dat de Nederlaanse keunstbeweginge ‘De Stijl’ opricht is.

Bi’j de volwassenen valen (in willekeurige volgodder) Jan Bijlsma (‘Jan-Pyt, Joris en Corneel’), Tryntsje van der Veer (‘Oare streken’) en Harmen Houtman (‘Niet langer wit…’) in de priezen. Et verhael van Harmen Houtman was et ienige Stellingwarver verhael dat instuurd wodde. De ere verhaelen weren allemaole in et Fries.

Nao een kotte inleiding over et thema deur museumdirekteur Paulo Martina, zal op deensdag 9 meie bekend maekt wodden wie de eerste pries wunnen het. De priesuutrikkinge is in et Museum Dr8888 in Drachten.

BOJEMSCHATTEN: ni’j verhael Sjoukje Oosterloo

Nog mar half wakker zit ik vandemorgen, onder et behemmelen van mien morgenbroggien, de kraante deur te nemen. Et is meer koppesnellen as alles uutgebreid lezen, dat kan vandaege nog wel es, tot mien oge inienen vaalt op een mit dikke vette letters schreven stok: BOJEM BI’J TIEL GEFT OOLDE SCHATTEN PRIES. Inienen bin ik klaorwakker en begin te lezen.

Bi’j opgrevings op een bedrievepark bi’j Tiel bin hiel vule, en neffens de archeologen slim belangrieke, veurwarpen vunnen uut de tied van de Romeinen. D’r bin wel vuventwintighonderd broonzen veurwarpen opgreven en ok nog een riek versierde zalvepot, de meensken hadden doedertied netuurlik ok al last van rimmetiek en zok-zo-wat. Vanwegens d’r ok nog een beeld van de god Jupiter ontdekt is daenken ze dat d’r doedertied een grote villa of een heiligdom staon het.

Now mag ik wel graeg es even in een antiekzaeke rondsnuffelen, mar veerder bin ik niet zo interesseerd in die hiele oolde scharveboel wat d’r meerstentieds opgreven wodt. Mar waoromme ik inienen zo wakkerschudded bin tiedens et lezen van mien kraantien, zal ik jim uutstokken. As de naeme Tiel mar in beeld komt bin ik votdaolik interesseerd omreden mien dochter daor kotbi’j, in een dorp wat tegen Tiel anleunt, heur tot wonen zet het. Heur tuun greenst an et reviertien de Linge, dus is et daor ok al een hiel oold gebied donkt me zo. Eertieds in de tied van de Romeinen, zullen daor ok wel schippen over de revier veerd hebben en kun daor ok wel rieke meensken woond hebben, donkt me zo. Dus… kun daor ok wel zokke broonzen veurwarpen in de grond zitten, wie wet. Doe mien dochter en heur man daor kwammen te wonen hebben ze heur tuun hielemaole opknapt. De grond is wel kultivaterd mar niet diepe ommeploegd. Votdaolik bin ik in de tillefoon klommen en hebbe heur opbeld. Ze laggen nog op ien oor en in diepe slaop, mar op mien anholende bellen wodde d’r aendelik toch opneumen. In et kot heb ik heur de boel uutstokt en de goeie raod geven om heur tuun mar es diepploegen te laoten, vanwegens belangrieke bojemschatten die d’r nog wel es in zitten kunnen. Een slaoperige stemme gaf me bescheid: ‘Mem, weet ie wel wat zoks kosten gaot?’

‘Nee, netuurlik weet ik dat niet, mar as d’r bi’jglieks goolden munten of broonzen veurwarpen naor boven kommen bin jim boven Jan, dan kuj’m et daor zat van betaelen,’ zee ik.

Doe kreeg ik de vraoge te heuren: ‘En as d’r niks boven de grond komt, betael ie de rekinge dan Mem?’ Doe was ik gauw uutpraot, daor waog ik me netuurlik niet an. Mar ik heb me wel veurneumen, as ik es op vesite gao bi’j mien kiender in de omkrieten van Tiel, dan neem ik wel een schoppe mit, wie wet wa’k daor nog viene an bojemschatten!

Kollum Sjoukje Oosterloo: De ni’je burgemeester

De tegenwoordige burgemeester van West-Stellingwarf, Gerard van Klaveren, het weten laoten dat hi’j op ien juli van dit jaor zien biezen pakken wil. Daor kan ik him gien ongeliek in geven omreden hi’j al vanof 2005 dit ambt bekliedet, en dat is neffens mi’j meer as lange genoeg. D’r moet neudig weer es een frisse wiend wi’jen op et gemientehuus van Wolvege.

In de gemienteraod bin ze d’r al hielendal uut wat de ni’je burgemeester in zien masse hebben moet. Dat is netuurlik mooi, mar om zoe’n persoon te vienen dat zal nog niet mitvalen.

Hi’j moet ’in’ wezen veur veraandering, en eupenstaon veur initiatieven en daor mit volle overgaove en kreativiteit mit doende gaon.

De ni’je bestuurder moet ok makkelik te benaoderen en zichtber  wezen, ok online, en gao zo mar deur.

Now, dat wodt nog wat. D’r wodt hiel wat vraogd van de ni’je man of vrouw die et ambtsketten dregen mag. Nao 27 feberwaori begint de warving, dus docht ik nog krek even in ’t veuren wat goeie raod geven te kunnen.

Neffens mi’j moet et een gewone gemoedelike Stellingwarver wezen die ze benumen gaon.

Een peroon mit deurzettingsvermogen wat oonze Stellingwarver tael anbelangt en die mit alderhaande initiatieven daor mit overgaove en idenen an warken wil.

Bovendat bin ik d’r wisse van dat een burgemeester uut de Stellingwarver kontreinen hiel goed te benaoderen wezen zal. Dat zit now ien keer bi’j de Stellingwarvers in de genen.

Ok online moet hi’j makkelik te berikken wezen. Now dat zol wel makkelik wezen veur de Stellingwarver schrievers, kuwwe him now en dan es een aorig stokkien toesturen, waor hi’j him even mit ontspannen kan in zien drokke warkzemheden.

Awwe as gewone burgers seins es een perbleem hebben, kuwwe even bi’j et gemientehuus angaon veur een bakkien koffie en om goeie raod.

Op bestuurlik gebied zal de ni’je bestuurder  staandvastig wezen en gieniene naor de mond praoten. Hi’j zal vechten veur de belangen van de Stellingwarvers en heur tael.

Zol et de gemienteraod van West-Stellingwarf lokken om zoe’n burgemeester te vienen? Wie wet, de tied zal ’t leren.

Sjoukje Oosterloo

Sjoukje Oosterloo: Memmetaeldag

Ienentwintig feberwaori was mien heit zien jaordag. Die daotum staot de hieltied nog goed in mien onthoold, ok al is hi’j niet meer van disse wereld. Mar vergeten doen we him as naotoom niet. Ieder jaor omdebi’j zien jaordagsdaotum gaon mien bruurs en schoonzussen en mien persoontien uut eten, omreden we dat mit Heit ok altied deden. D’r wo’n tiedens zokke etenties netuurlik weer alderhaande herinnerings ophaeld.

Mar dat de daotum 21 feberwaori ok nog een ere betekenis hadde, dat was mi’j tot de dag van vandaege niet bekend. Laot ik now in et ni’js lezen dat dit de Memmetaeldag is. En et is niet zomar wat, disse dag is deur de Verienigde Naosies insteld as internationaole Memmetaeldag.

Now, wat zeggen jim d’r van! Da’s lange niet mis, wil ik mar evenpies zeggen.

Verschillende instellings vieren dit heugelike feit op die daotum mit een film. Netuurlik kuj’ ok wat eers bedaenken as een film, d’r bin zovule meugelikheden.

Oonze Stellingwarver tael moet levendig blieven en zodoende stel ik veur dawwe d’r wat an doen gaon moeten. Mit zien allen moe’we op 21 feberwaori oonze Memmetaeldag vieren gaon. Dus Stellingwarvers, feestvieren! Oonze Memmetael moe’we in ere holen.

 

Sjoukje Oosterloo