Et Fochtelervene – van Iestied naor Wieshied Première: zundag 24 oktober 2021 op RTV Drenthe

Filmmaeker en historikus Thomas Rovers zorgt veur unieke dokementaire

Et Fochtelervene – van Iestied naor Wieshied
Een dokementaire over et verhael van et Fochtelervene
Première: zundag 24 oktober 2021 op RTV Drenthe

As et vandaege-de-dag over et Fochelervene gaot is et al gauw ok over de kraenvoegels die d’r sund een peer jaor weer veurkommen. Of et gaot over de perblemen om de stikstof henne, want daor het dit gebied ok mit te maeken. En dan komt ok al gauw de vraoge op wat goed beheer feitelik inhoolt. Hoe kriej’ dit uutzunderlike gebied zonder al te veul beschaedigings deur disse muuilike tied van stikstofperblemen en klimaotveraanderings naor betere tieden? Dat dit slim biezundere venegebied, dat iene van de laeste levende hoogvenegebieden is, ok veur de toekomst beweerd blift?

De Fochtel is iene van de vroegst bewoonde gebieden van Noord-Nederlaand. Dat was al veur et jaor nul, wat dudelik wodde doe de bekende perfester A.E. van Giffen in de dattiger jaoren van de veurige ieuw de grondsporen van een nederzetting uut de prehistorie ontdekte. Dat hoolt mitien ok in dat d’r doe al spraoke west hebben moet van de invloed van et gebied op de meensken en eersomme.

Et Fochtelervene besleug ooit 10.000 bunder en now nog mar 2.600 bunder. Et is een gebied daor de bewoners in de naoste omgeving deur de iewen henne op verschillende menieren mit te maeken had hebben of nog altied hebben. Turfstikken is misschien wel iene van de bekendste veurbeelden. Turf het in hiele periodes van belang west as branige. Dat duurde tot stienkool him andiende.

‘Van Iestied naor Wieshied’: van oergebied tot et netuurgebied van now
Van alle aspekten die mit et Fochtelervene te maeken hadden, of nog hebben, het de stichting Stellingwarver Schrieversronte, et instituut veur tael en streekkultuur in Stellingwarf, een film produceerd. Een film in de vorm van een verhaelende dokementaire. Hoe ontston et gebied, wie woonden d’r, hoe leefden de meensken mit en op et vene, wat veraanderde d’r deur de jaoren henne, wat is et belang van et vene as netuurgebied.
Mit zoe’n briede opzet wil de Stellingwarver Schrieversronte (SSR) veural zien laoten wat et Fochtelervene deur de iewen henne west het: van oergebied tot van levensbelang veur de bewoners, tot et netuurgebied van now. Antrekkelik veur de meensken in de buurt en veur bezukers van heinde en veer. De film wodde financieel meugelik maekt deur Rabobank Heerenveen-Zuidoost Friesland.

Ontstaons- en laandschopsgeschiedenis
In de film is d’r veul ommedaenken veur de ontstaons- en laandschopsgeschiedenis van et gebied. Mit naeme dr. Roy van Beek (archeoloog) en promovendus Cindy Quik (fysisch geograaf) vertellen d’r over. Beide bin ze verbunnen aa de WUR (Wageningen University & Research). Laandschopshistorikus drs. Dennis Worst uut Else (promovendus bi’j perfester dr. Theo Spek van de RU Grunningen) gaot uutgebreid in op de biezundere laandschopsgeschiedenis van et Fochtelervene.

Otto de Vent van De Fochtel vertelt o.e. over de boekweitbraandkultuur

Mitwarking streekkenners
In de film vertellen streekkenners Otto de Vent en Jan Oosterkamp over twie interessaante onderwarpen. Zo vertelt De Vent over de verbouw van boekweit op et vene, zoas dat in de 19de ieuw nog gebeurde en wat doe een belangrieke bron van inkomsten was veur flink wat inwoners in de regio. Jan Oosterkamp, die spietig genoeg op 91-jaorige leeftied in september 2020 wegraekte, vertelt over et Fochtelervene in de Twiede Wereldoorlog.

Netuurmonementen
Netuurlik komt in de dokementaire ok Netuurmonementen, de beheerder van et venegebied, an et woord, in de persoon van koördinaoter en boswaachter Martin Snip. Uteraord bin zaeken as de beheersplannen veur de naoste toekomst en daornao, en de laandschoppelike weerde onderwarpen.

De ‘stemme’ (voice-over) in de film is van Femmie van Veen van Hooltpae

Aandere gegevens
Veur et schrieven van et verhael en et opnemen en regisseren wodde historikus en filmmaeker Thomas Rovers vraogd, uut Grunningen. De dokementaire is veur een pat in et Stellingwarfs, dat is ja de tael van et gebied, dus ok kultureel arfgoed dat hielemaole mit de streek verbunnen is. D’r is zorgd veur ondertiteling in et Nederlaans.

De film duurt omtrent een ure en is veur et eerst te zien op 24 oktober op RTV Drenthe. Et is de middags om 13.00 ure, en daornao is de twiede vertoning om 15.00 ure. De film zal in november nog te zien wezen in de ‘dokuwike’ van Omrop Fryslân.

286. Bliede

In Noordwoolde gaot kommende zaoterdag 16 oktober dit ni’je kefé los. Et kefégien, zoas eigeneresse Jeanet Miedema et zels nuumt, het van heur de mooie Stellingwarver naeme Bliede kregen. Eerder was dit et ‘Café aan de Vaart’. We bin d’r bliede omme dat de hieltied weer meensken gebruuk maeken gaon van et Stellingwarfs in et eupenbaor. (Tekst en foto: Hans Salverda)

285. Lolkema’s laene


Lolkema’s Laene is een fietspad vanof de Stellingenweg in de richting van De Hoeve. Dit bottien staot vlakbi’j de oolde sluus van Ni’jhooltpae. De naeme komt van de femilie Lolkema die hier vroeger in de buurt boerkte en laand hadde.

(Tekst en foto: Johan Veenstra)

284. et karkien

De karke van Blesdieke wodt altied et karkien nuumd. Zoas op dit anplakbiljet op et parkeerterrein bi’j et karkien. Ieder jaor wodt daor een kastmark hullen. Hopelik dit jaor ok weer! De karke van Blesdieke is bouwd in 1843 en kwam in de plak van een middelieuwse karke die in 1836 in mekaander zakt is. (Tekst en foto: Johan Veenstra)

283. De Knölle

Om et dörp Oosterwoolde henne liggen flink wat buurtschoppen. En bi’j de meersten daorvan is al weer hiel wat jaoren leden een infermaosiebod plaetst daor aj’ de biezunderheden van de buurtschop op lezen kunnen. Et eerste bod dat we in Stellingwarfs in ’t wild zien laoten is dat van De Knölle. Die buurtschop koj’ aj’ vanof de Weperlooder de kaante van De Fochtel opgaon. Veul meensken daenken dan ok dat De Knölle bi’j De Fochtel heuren zol, mar dat is niet et geval, de buurtschop heurt gewoon bi’j Oosterwoolde! (Tekst en foto’s: Sietske Bloemhoff)