275. de Olde Boerenkeuken

Dit is de naeme van een huus/atelier in Steggerde. Ie kun d’r terechte veur hobby, kedo’s en oolde ambachten. Et hadde eins oolde in plak van olde wezen moeten. Mar de meensken schrieven hiel arg vaeke olde zoas eerder in: de olde duker( 32), ’t Olde café (33), ’t Olde Wold (77), De Olde Tramhalte (225), ’t Olde Wief (240), De Olde Stee (266) en de Olde Vaort (268). (Foto en tekst: Johan Veenstra)

274. In de leegte

Van Freddie de Vries van Hooltpae kregen we disse beide foto’s veur de rebriek Stellingwarfs in et ‘wild’. De boerderi’je mit de mooie Stellingwarver naeme In de leegte staot an de Heufdweg in Ooldelaemer, vertelt Freddie. En ok dat hi’j et jammer vint dat de ‘blienen’ dichte zitten. Now ja, dat zal misschien te maeken had hebben mit toch wat (te) veul zunne op ‘e ruten of een daggien vot. De naeme zal grif beduden dat de boerderi’je wat lege in et veld staot. Waoromme d’r gebruuk maekt is van twie keer en ‘accent aigu’ is wat ondudelik. En ok hielemaole niet neudig, vanzels! Een dubbele ‘e’ is now ienkeer dudelik zat, niet eers en krek as in et Nederlaans!!

Nedersaksisch meerst spreuken officiële regionaole tael

Zoe’n kwat van de 15-plussers bruukt thuus et meerst een ere tael as et Nederlaans. Dat kan gaon om een dialekt, een regionaole tael: Limborgs, Fries of Nedersaksisch, of om een ere taal, zoas Engels, Pools of Turks. Et bruken van regionaole taelen en dialekten verschilt naor gelang de regio, mar ok opleiding en leeftied bin van invloed. Dit dot blieken uut ni’je ciefers van et CBS-onderzuuk Sociaole saemenhang en welwezen, dat in 2019 onder roem 7,5 duzend personen uutvoerd is.
De drie regionaole taelen mit mekeer tellen veur 10 percent. De verdieling is zo: Nedersaksisch: 5 percent, Fries: 2 percent en Limburgs: roem 3 percent).

Et is de eerste keer sund 1998 dat over dit onderwarp een nationaol onderzuuk holen is dat baseerd is op een representatieve steekproef. De dielnemers gavven bescheid op de vraoge: ‘Welke tael of welk dialekt wodt bi’j jow thuus et meerst praot?’ Daorbi’j konnen ze kiezen uut een lieste mit 111 taelen en dialekten. Butendat konnen ze een tael of dialekt zels angeven as die niet op ‘e lieste stonnen. Mit mekeer wodden 149 taelen en dialekten nuumd. Et hiele CBS-onderzuuk is nao te lezen op heur webstee, zie:
ww.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/28/kwart-15-plussers-spreekt-thuis-dialect-of-andere-taal-dan-nederlands
De uutgebreide risseltaoten bin publiceerd as artikel, dat op dat adres te vienen is: ‘Talen en dialect in Nederland – Wat spreken we thuis en wat schrijven we op sociale media?’

273. Tot kiek es

Aj’ klaor binnen in et gezondhiedscentrum in Oosterwoolde en ie gaon weer vot, dan is et Stellingwarfs bi’j de uutgang weer in beeld mit: Tot kiek es. Dat is ok weer et ‘gewone zeggien’ in et Stellingwarfs aj’ votgaon. Et wodt vaeker bruukt, al wodt et soms nog wel es verkeerd schreven. Dan wodt van ‘kiek es’ ien woord maekt. Vremd, want ie schrieven ommes ‘kijk eens’ in et Nederlaans ok niet an mekere… Et schrieven van et Stellingwarfs is veul makkeliker as dat wel es docht wodt… In dit gezondhiedscentrum gaon ze d’r in elk geval gezond mit omme, en dat is mooi!

272. Kom d’r mar in

Aj’ naor et gezondhiedscentrum van Oosterwoolde gaon woj’ hiel vrundelik ontvongen. Niet alliend deur de meensken die d’r warken, mar ok aj’ binnenstappen, want op ‘e buterdeuren staot, in geef Stellingwarfs en zoas hier bi’jomme zegd wodt: Kom d’r mar in. Zoks is mooi, is ’t niet?