Maarten van der Weijden
(Een
vekaansieverhael van Kjest Herder)
Wi’j staon op een camping bi’j
Savigny-lès-Beaune as Maarten van der Weijden doende is mit zien elfstedetocht.
In mien herinnering veural de barre tocht van 1963. Zwatwit foto’s van zwaor
inpakte manluden mit ies in de snor en wenkbrauwen. Bevreuren ogen, vingers en ti’jen.
Neudzaekelike amputaosies weren gien uutzundering.
Twiede Pinksterdag ok op ’e fiets. Een rere mingeling van soorten fietsers.
As bin zi’j onderwegens naor de supermark; mit briede fietstassen veur broties
en koffie. Mar ok uutslovers zonder spatbodden in replika’s van tenues bekend uut
de Tour de France. Mar et pestuur verradt een teveul an sneks en bier gedurende
de oflopen twintig jaor. Filefietsen!
Krek nog lezen van filevorming op de Mount Everest! Een lange riegel meensken
trappelend waachtende op et ultieme mement; op et hoogste puntien van de eerde staon.
En die dat berikt, lat him daor roem petretteren veur et naogeslaacht. Inspannings
wegen hier zwaorder vanwegens de iele locht. Mar ok et te lange in de deurdringende
koolde staon. Verslopping van de bienspieren is et gevolg. Aekelige bi’jwarking
is een vergrote kaans op omkukelen. En dat gebeurt nog al es. Mit gevolgen die
groter binnen dan as et gebeurt in de ‘Kaele Dunen’. Gekte van de boverste plaanke,
netuurlik!
Is dat van Maarten van de Weijden ok gekte? vraog ik mi’jzels of. Ik
vien al gauw van niet. Omdat Maarten een missie het. Geld verzaemelen veur wetenschoppelik
onderzuuk. Om zo de overlevingskaansen bi’j kanker te vergroten. Zoas hi’j zels
deurmaeken moeten het. Dat je invulend vermogen naor aandere pesjenten daordeur
vergroot wodt, kan ik mi’j indaeken.
Een vrommes uut Moddergat vun et mar reer dat meensken pas geld overmaeken
as d’r iene zo gek is om veur zien ‘lol’ zomar roem 200 km te zwemmen, zee zi’j
bi’j Omrop Frylân. ‘Hy sil it
ek dwaan foar himsels,’ mient zi’j. Zels daenk ik dat hi’j dat toch
zicht as bi’jperdukt van et doel dat hi’j naojacht. Veur himzels is d’r vanzels
veul lof en wardering; klopt! Alle meensken die him toejuichen, of alderdeegst een
stokkien mit him mitzwemmen. Die willen soms ok gewoon even ‘in beeld’ kommen. Now,
ok goed. As et daor bi’j blift, is d’r gien man overboord. Mar wat as? Dan
dommel ik in de campingstoel in slaop.
Wat as zi’j d’r een prestaosietocht
van maeken willen veur een brieder pebliek in et kader van ‘jow eigen greenzen
verleggen’? Stel je dat es veur!
In et FEC staon de uutslovers te
trappelen van ongeduld. Nao et heuren van et startpistool, dukelen die as wilden
over mekeer henne naor ‘de Zwette’. Rap de kleren uut en de zwembroek anstrupen;
in de haost vaeke achtersteveuren. Mit een bommegien et waeter in en niet zien dat
d’r meer op etzelde mement dat plak uutkeuzen hebben. Et waeter kleurt al rap rood
vanwegens alle bloedneuzen. Mar ok luden mit een aarm uut de koeme of een ti’je
die haoks an de voete staot.
Vertraoging vanwegens an en of riedende ambulances. Een traumahelikopter
is al onderwegens naor et UMCG; et MCL is al volboekt. Verzuken an ‘Tjongerschans’
en ’Nij Smellinghe’ bin intied uutgaon. Et ‘Antonius’ wil eerst gien opnaemes om
de te verwaachten perblemen bi’j Sneek.
Daor zal nog mar op zoe’n 5000
van de 25.000 zwemmers (mit 1500 Chinezen en 1100 Jepanners) ankommen. Et
‘Antonius’ kan et daoromme wel rooien, daenken zi’j daor.
D’r wodt fluusterd dat een ‘keuninklik lid’ mit zwemt. Et zol gaon om degene
die in Amsterdam zoveul gewone meensken et vel over de oren struupt. Deur
woekerhuren veur tochtige huzen te vraogen. Om daor zien dure hobby, rezen mit
dure Dinky Toys op Zaandvoort, mit te financieren. Zien pianospeulende heit gaot
bi’j Sloten een sonate van Mozart speulen.
Veur Sloten wodt een donkerblauw anleupen man uut et water haeld. Een
visker op liesleerzens hadde zien dat d’r een ringslange om zien nekke zat. Een
veul te dik vrommes voert een ente een broodkoste. Een dan krek langs zwemmende
man zoegt de koste deur de neusgatten naor binnen. Hoestende en proestende verdwient
hi’j onder waeter. Een ooldere man wet de man an de kaant te brengen waor hi’j mit
man en macht uut et waeter hezen wodt. ‘Stabiele ziedligging!’ raost een vrommes
mit een glas rooie wien in de iene en een filtersigeret in de aandere haand.
Dan ropt iene dat d’r een poede in et waeter drift. Et bliekt de ooldere
man te wezen; hulpe is te laete. Et is de eerste dooie van de dag. Neffens de
orgenisaosie is rekening holen mit een bepaold percentage. De oolde man wodt ofvoerd
naodat hi’j zegend is deur de plaetselike zielehuder. Dat geft laeter nog weer
tumult, omdat de man moslim bliekt te wezen.
Op et Slotermeer raeken zwemmers et spoor biester. Negen Chinezen raeken
verstrikt in et riet en kun nog krek redded wodden. Alle lof veur de twieling
Klinkhaemer mit de Kameleon.
Bi’j Staveren lopt et ok niet naor weens. Een ploegien uit Limburg zwemt
verkeerd. As de laeste winner al over de finish is, wet men niet waor as de
manluden binnen. Bin zi’j verdronken? Belangriek veur de statistieken! Zitten zi’j al weer in die oolde VW-bus naor Limburg
mit Rowwen Hèze op ’e spiekers? Nee, twie daegen laeter kommen zi’j an in
Volendam.
Bi’j Workum bliekt dat een vrommesien heur bikinibroekien bi’j et pissen
kwietraekt is. Iene hadde et broekien in de mast van een skûtsje hesen. ‘Hael
die d’r zels mar even uut!’ wodt reupen. Dat wol zi’j prompt doen gaon. Mar de
plaetselike bromsnor stak daor persoonlik ‘zien’ stokkien veur. Dan wodt heur et
kleine broekien toegooid. Et belaant in et smoelwark van bromsnor. In de konsternaosie
wet et vrommesien te ontkommen en zwemt naekend veerder. Et boverstokkien smit
zi’j de veldwaachter toe mit de toevoeging: souvenir veur jow vrommes.
Bi’j Bolsward ontstaot opstopping. Omdat de man van et stempelburo zien
vingers tussen de deure kregen het. Mit twie kepotte vingers is hi’j naor et ‘Antonius’.
En hi’j het de stempel en et stempelkussen nog in de buse. Hi’j docht dat hi’j d’r
zo weer was, mar deur drokte is de waachttied drie uren. Zien vrommes wil de
stempel en et stempelkussen naor Bolsward brengen. Mar heur man protesteert.
Hi’j raost: ‘Dan waachten zi’j mar een peer uurties!’
De emosies onder de zwemmers lopen hoog op. Iene veur iene wo’n zi’j ofstempeld,
mar nao Bolsward ontstaot een file van langzem zwemverkeer mit grote gevolgen.
Vingers die in de oren van aandere zwemmers belanen. Dikke ti’jen die in de
ogen van konkereenten stikken. Twie manluden slaon mekeer om een opsteuken middelvinger.
Et lopt uut de haand en de ME wodt mit een helikopter te plak brocht. Naodat
raddri’jers in de boeien sleugen binnen en omstaanders getugeverklaorings ofgeven,
wodt et weer rustig.
Bi’j Harlingen bin d’r naor schatting nog mar 2000 zwemmers over. Een groepien
Jepanners beslöt om eerst ‘kogelvis’ eten te gaon. As zi’j laeter bi’j et
zwemwaeter kommen, bin zi’j toch niet meer hielemaol fris. As zi’j de vuurtoren
veurbi’jzwemmen, is d’r nog gien paniek. Mar de twiefel slat toch toe as zi’j
bi’j een zaandbaank anlanen. Een haantienvol zeehonties bekikt heur vol
mitleven. Nao een tillefoontien vanof de veerboot naor Vlielaand wo’n de oongelokkigen
deur een helikopter oppikt.
Et peloton is dan op weg naor Franeker. Helemaole achteran, zo wodt almar
fluusterd, zwemt et eerder nuumde ‘keuninklik lid’. Zien heit het zien Steinway
al plaetsen laoten op ’e brogge bi’j Bartlehiem. De hieltied haoken d’r zwemmers
of deur hongerklop, diarree of ander vertier. Iene die deur een muskesrotte naozeten
wodt, beslöt de stried te staeken. Bi’j Bartlehiem gaot et linksof.
Een kertier nao de laeste van et
peloton, verschient et ‘keuninklik lid’ bi’j de brogge. De meensken bin even
votlopen of buten geheurofstaand. ‘Vlogge rechtsof!’ sist de heit. ‘Mar, pa?!’ ‘Nee!
Doen wat ik zeg!’ En dan zwemt et ‘keuninklik lid’ rustig naor de finish.
De tocht naor Dokkum wat een gigantische ofvalrees, et peloton minimaliseert:
vergiftigingsverschiensels, symptomen van de ziekte van Weil of Botulisme en eernstige
schoolderblessures. Veur zoe’n vuuftig zwemmers komt hulp te laete; niet geunstig
veur de statistieken.
Weeromme bi’j Bartlehiem bin d’r nog twie zwemmers die veur de zege gaon
willen. Et finishdoek zien zi’j al hangen, as zi’j et opspattende waeter veur heur
zien. Mar de laeste inspanning komt te laete. Mit 0,009 sekonden veursprong
wint et ’keuninklik lid’. Mitien klinkt de piano van zien heit mit de ‘Hongaarse
Daans’ van Brahms.
“Woj’ nog zoe’n Hoegaarden?” heur
ik mien vrommesien vraogen. De piano hoolt mi’j nog even vaaste. Mar die starft
vot as ik dik bezwiet overaende schiet.
“Ja, lekker!” zeg ik mitien.
“Ie prevelden in jow slaop en ie
keken d’r hiel bliede bi’j,” zegt zi’j. “Was ’t een mooie Française?” “Schei
uut, ik hadde Maarten van der Weijden bi’j de kop!”
“Watte?”
“Ach, laot mar! Proost!”
