Stellingwarver Kienderboekeweke

Kommende woensdagmiddag 30 september gaot in de biebeltheek van Noordwoolde om twie ure de Stellingwarver Kienderboekweke uut aende. Dat gebeurt vanzels mit alderaorigste aktiviteiten veur de kiender! Om twie ure is in et eerste plak de biezundere prissentaosie van de podcast ‘Piepmoes en zien kammeraoden’, mit verhaelen van Sietske Bloemhoff. Die podcast is intied al plaetst op verschillende websteden, zoas de Kienderwebstee en de webstee veur Hiemkunde in et basisonderwies. Anslutend zal Femmie van Veen een tal verhaelen van de podcast veurlezen, zoas zi’j die ok op heur zo kundige en ansprekende wieze veurlezen het t.b.v. de podcast.

Mar d’r wodt op 30 september meer in et Stellingwarfs veurlezen, en dat gebeurt deur Kiena Bouwer mit verhaelen van et joongien Tomke en zien hontien Romke veur de ukken, en deur Grietje Bosma. Grietje gaot veur kiender van 7 tot 10 jaor veurlezen uut et boek ‘Pimmegien is groot’  van Lily Köhler.

Veur alle kiender die naor de verhalen luusteren kommen liggen d’r mooie kleurplaeten en  opdrachten  klaor. In de biebeltheek is ok een speciaole taofel inricht mit tal van Stellingwarver kienderboeken, en op een appat beeldscharm zal deurlopend de film ‘Daor klept de klokke weer’ vertoond wodden. Die film, die et biezundere verhael van de Stellingwarver geschiedenis rond 1500 vertelt, past vanzels goed in et thema ‘Geschiedenis’ van de kienderboekeweke van dit jaor. Tiedens de kienderboekweke gelt een mooi anbod van Stellingwarver kienderboeken; daorveur kuj’ terechte bi’j de Noordwooldiger bieb en de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop.

De Stellingwarver Kienderboekeweke is de dadde aktie van de Stellingwarver Boekeweken die in de plak kommen binnen van de sutelaktie.     

Stellingwarver Boekeweken

Mit et verschienen van et ni’je boek ‘Uit de geschiedenis van Wateren, Zorgvlied en Oude Willem gongen mitien de Stellingwarver Boekeweken uut aende. Negen weken lange is d’r iedere weke een aktiviteit mit een anbod. Tot 21 september kost et ni’je boek €17,50, daornao €19,95, te bestellen via info@stellingwarfs.nl. De Boekeweken kommen dit jaor in de plak van de sutelaktie.

10 april: speciaole uutzending van ’In Twielochten’

Op dit monement in Oosterwoolde staot et gedicht ‘Zol Nederlaand nog weten?’ (Foto: Sietske Bloemhoff)

Kommende vri’jdag 10 april op Odrie (van 18.00 – 19.00 ure) en deensdag 14 april op Centraol (van 20.00 tot 21.00 ure) zorgt et Stellingwarver radiopergramme ‘In Twielochten’ veur een biezundere uutzending. Et hiele pergramme staot in et teken van de bevri’jding van Oost- en West-Stellingwarf op 12 en 13 april, douk 75 jaor leden. In et pergramme bin biezundere verhaelen te heuren, zo vertelt Klaasje Heeroma bi’jglieks over et verhael van heur heit. Dat dot ze an de haand van een briefwisseling die hi’j nao de oorlog hadde mit de Duutse meensken bi’j wie hi’j een tiedlang onderdeuken was. Deurdat Klaasje die brieven veul laeter vunnen en lezen het, kan ze now zien verhael vertellen.

‘Ni’je bessems vegen schone’

Henk Bloemhoff vertelt in disse oflevering over de Stellingwarver schriever Hendrik Johannes Bergveld, die ok verzetsman was in de Twiede Wereldoorlog. Ommedaenken het hi’j o.e. veur et gedicht ‘Ni’je bessems vegen schone’. Bergveld schreef dat as ni’je heufdredakteur veur de eerste ‘Nieuwe Ooststellingwerver’, omreden de veurige heufdredakteur tiedens de oorlog bepaold niet zuver haandeld hadde. Zeuven jaor nao de oorlog schreef Bergveld ‘Zol Nederlaand nog weten?’, en dat gedicht wodt veurlezen deur pergrammemaeker Kjest Herder.

‘Die Moorsoldaten’

In et pergramme is ok zorgd veur een speciaole meziekkeuze; daorveur zorgde Sietske Bloemhoff. Zo zal bi’jglieks et indrokwekkende ‘Die Moorsoldaten’ te heuren wezen, in dit geval uutvoerd deur Hannes Wader. In et kaamp Börgermoor in Emsland, dichtebi’j de greens mit Grunningen, wodden indertied politieke tegenstaanders van het naziregime, Jehova’s getugen en homoseksuelen gevangen holen. Mit een schoppe mossen ze in et vene (Duuts: Moor) kenalen greven en de grond ontginnen. Om de lange daegen wat beter deur te kommen wodden lieties zongen die nogal es deur de meensken zels maekt wodden. Zo is ok et lied ‘Die Moorsoldaten’ ontstaon, waorvan de kaampleiding et zingen d’r van, vanwegens de inhoold, al rap verbeud, mar dat laeter wereldberoemd wodden zol.

‘In Twielochten’: achttien vri’jwilligers

An de et pergramme ‘In Twielochten’ warken mit mekeer onderhaand achttien vri’jwilligers mit, zodat veur een grote ofwisseling zorgd wodden kan. D’r wodt de hieltied meer naor luusterd, zo bliekt wel uut et tal, veural positieve, reakties. Vaaste luusterder Carol Klok uut Vorden geft an: ‘Et pergramme is goed struktureerd en varieerd en dat moet ok zo blieven zodat van jong tot oold d’r wat an het.’

Zels stiender bakken: een zowat vergeten ambacht

Ok al is et hielemaole nog niet zo lange leden, toch weten veul meensken niet meer dat in oonze omkrieten vroeger stiender bakt wodden. Donderdagaovend vertelde Paul Gols van Zorgvlied daorover bi’j de Stellingwarver Schrieversronte. Roem honderd jaor leden gebeurde dat bakken nog in oonze omkrieten, zoas o.e. bi’j Noordwoolde. Zoe’n twiehonderd jaor leden raekte dit oolde ambacht in zwang deur de Maotschoppi’j van Weldaodighied veur et bouwen laoten van o.e. de kloniehuzen. De Maotschoppi’je gaf an de aannemers die de eerste koloniehuisjes bouwden opdracht de bakstienen bi’j heur te kopen. Zokke stiender wodden bakt van liem dat hier bi’jomme veul veurkomt. Zoe’n veld- of stienovend, die daor veur neudig was, beston uut stienen waor ruumte tussen zat veur turf dat as braandstof diende. De buterkaant wodde dichtesmeerd mit liem en onder- en bovenin zatten gatten om de turf bi’j te vullen en om et vuur te regelen.

In de buurt van de Vledder Aa moet een ‘reizende’ bakstienovend staon hebben. Ieder keer as de grondstof en de braandstof op was, wodde de ovend verplaetst naor een plak waor wel weer liem en turf te vienen was.

Mit et gebruuk maeken van oolde kennis en veerdigheden bouwde de ‘Stichting Historische Steenbakkerij Zorgvlied’ veurige zommer nog zoe’n veldovend op een stok laand in Zorgvlied om daor op de oolde wieze stiender te bakken. Paul Gols was iene van de initiatiefnemers van disse biezundere aktiviteit in Zorgvlied. Van de aktiviteit is een dokementaire maekt die eerdaegs klaor is en dan ok vertoond wodden zal. 

Foto’s: Lenus v.d. Broek. Op ‘e kleine foto bin een peer turven en stienen te zien. De rechterstien is een ‘misbaksel’; bi’j et bakken d’r van was de temperetuur te hoge.

Aovend over stienovends

Op donderdagaovend 27 feberwaori komt Paul Gols uut Zorgvlied naor de Stellingwarver Schrieversronte om daor te vertellen over et bakken van stiender in zonuumde veld- of stienovends. Tot roem honderd jaor leden gebeurde dat nog in oonze omkrieten, zoas o.e. in Dolderzum en Waoteren.

Vanwegens et twiehonderdjaorig bestaon van de Maotschoppi’j van Weldaodighied en mit et gebruuk maeken van oolde kennis en veerdigheden, bouwde de ‘Stichting Historische Steenbakkerij Zorgvlied’ veurige zommer nog zoe’n veldovend op een stok laand in Zorgvlied en om daor op de oolde wieze stiender te bakken. Paul Gols en Hans Salverda, beide mitwarkers an et boek ‘Wateren, een oase van Weldaad’ dat veur de sutelaktie van dit jaor verschienen zal, weren beide ok mit-initiatiefnemer van disse biezundere aktiviteit in Zorgvlied oflopen jaor. 

Een veld- of stienovend wodde vroeger bouwd veur et bakken van bakstienen vlakbi’j et plak waor een huus of boerderi’je kommen zol. Zoe’n ovend beston uut de te bakken stienen, waor ruumte tussen zat veur turf, dat as braandstof diende. De buterkaant wodde dichtesmeerd mit liem en onder- en bovenin zatten gatten om de turf bi’j te vullen en om et vuur te regelen. Et stoken veur et bakken van genoeg stiender duurde mit mekeer zoe’n zes weken: drieje veur et opbouwen en branen, en daornao drieje veur et ofkoelen.

Disse infermetieve aovend begint om 20.00 ure, de intree is € 5,00, inklusief een koppien koffie of thee.