Broggien eten

‘In mien kiendertied (om 1930 henne in Ni’jberkoop) gongen we morgens vroeg, as we bi’j oons thuus van ‘t bedde kwammen, eerst te melken. We brochten de bussen nao de tied naor de diek en gongen dan broggien eten. Dat beston veur mi’j uut twie plakkies bolle mit botter of soms ien plakkien, mar dan mit een sjerpbroggien d’r bi’j. De plakkies bolle wodden in repies sneden, en die stipte ik dan in de thee. Dat vun ik oe zo lekker, beleg kreej’ ommes haost niet. Behalven a’k ziek was, dan kreeg ik sjem op brood. Mien heit en mem kregen een bollebroggien. Dat was een plakkien bolle mit daorop een plakkien roggenbrood. ‘k Heb ok wel es heurd dat ze argens eers, bi’jglieks op ‘e Miente, een bakkebroggien kregen. Dat was dan een beschuut mit een plakkien roggenbrood.’

A. Bloemhoff-Seinstra, Stellingwarver Spreukekelinder 2003

Jaordagsmaol

‘As d’r es iene jaorig was in et gezin of in de naoste femilie kwam d’r vroeger wat lekkers op ‘e taofel. Dat is nog wel zo, vanzels… mar hiel aanders as doe! As gruunte kregen we doe roodstoofde stienperen. Die stonnen al vroeg op de kachel om ze zo rood meugelik te kriegen. Soms kwam d’r daoromme ok wat rooie wien bi’j deur. We kregen trouwens op zoe’n dag ok wel es zute appelties.

As eerpels hadden we vaeke Rooie Star, een hiele lekkere eerpel. Et vleis was vaeks de haeze van de koe, et alderlekkerste vleis, en heerlike jus van de braoden haeze.

Veur nao had de vrouw stieve pudding kookt, die in een vorm daon was. Die vorm kwam ondersteboven op een groot bod en dan koj’ percies zien wat et was: een beer, een vis of wat dan ok. De ranjeflesse kwam ok op ‘e taofel. Iederiene kon een stok van de pudding ofsnieden en d’r wat ranje overhenne doen.’

Koop Gorte, Stellingwarver Spreukekelinder 2003

Parelsoep

Vroeger wodde d’r op zundag inkeld wel es rezienebri’j eten. Ie hadden dan een panne mit waeter op et vuur staon, mit daorin parelgotte. Dat was hiele fiene soort gotte en die wodde even veurkookt. Ie mossen wel reuren, vanzels. Dan kwammen de rezienen en soms ok wel es wat krenten d’r deur. Dat mos ie dan ok weer even deursudderen laoten om et lekker te kriegen. Dan kwam d’r laeter nog rooie beiesap deurhenne en suker d’r deur. In plak van rooie beiesap wodde ok wel brummelsap bruukt, en sommigen deden et sap van zwatte beien in de soep. Et wodde meerst parelsoep of pareltjessoep nuumd, in sommige plakken ok parelbri’j of pareltiesbri’j. Parelsoep is waarm hiel arg lekker, mar koold is et ok best in te nemen. Vandaege-de-dag numen ze parelsoep ‘watergruwel’.

Jan in de zak

‘Midden in de weke kregen we wel es Jan in de zak. Mien moeder maekte eeen beslag van boekweitenmael, melk en een peer eier d’r deur. Ze maekte zakkies van ketoen, vaeks van een oold laeken. De zakkies weren zoe’n dattig cm laank en rond de twaelf cm bried. Even onder de ni’jmesiene en ‘t was zo klaor. Een stok of wat zakkies wodden mit et beslag vuld en vaastebunnen mit een bientouwgien. De zakkies kwammen dan in een grote panne mit kokend waeter op de kachel. Ze mossen zo een peer uren kookt wodden en kwammen daornao mitien in een emmer mit koold waeter om de zakkies d’r ofstrupen te kunnen. Dan wodde de Jan in de zak an plakkies sneden mit een klossiesdraotien, want mit een mes wol et niet best. Et gerecht wodde opdiend mit bottervet en stroop of brune suker. D’r weren d’r ok die d’r spekvet of smulten reuzel mit kaonties overhenne deden. Perbeeer et mar es, best lekker!’

Koop Gorte, Stellingwarver Spreukekelinder 2003

Gele knollegies

‘Morgens zatten we in de keuken te koffiedrinken. We hadden as boeren de voerderskleren nog an. Die reuken echt naor et doe zo zoere kuilvoer.

Op de kachel ston een pannegien te prottelen en de daamp trok deur de keuken. Ik reuk et al, et weren gele knollegies. Et was doe zo, ze mossen hatstikke donkergeel wezen, dan weren ze pas goed geer. Mit eterstied kregen we ze as gruunte, soms mit wat stroop d’r op.

Bi’j de eerpels kregen we een peer plakken uutbraoden spek en spekvet d’r over. Ie mossen wel een beste maege hebben, mar doe hadde de boer nog zwaor wark en was et gauw weer verteerd. We kregen et wel ien keer in de weke.’

(Gegevens Koop Gorte, Stellingwarver Spreukekelinder 2003)